Araştırma Makalesi
BibTex RIS Kaynak Göster

17th -CENTURY POET NI‘METÎ'S MUAMMA GHAZAL AND ITS EXPLANATORY DECRYPTION

Yıl 2022, Cilt: 8 Sayı: 3, 1824 - 1836, 31.07.2022
https://doi.org/10.20322/littera.1124252

Öz

Ta‘miye, which is the process of encrypting person names and epithets in verse and prose
texts with orthographic and figurative methods, expanded its scope over time and created
the muamma poems considered an independent poetic genre whose the first examples
appeared in Arabic literature. Poem examples that are evaluated as works within the
muamma genre brought to our literature by the translation of Persian treatises of Mir
Hussein Nishaburi and Molla Jami can be identified with their specific formal features
starting from the 16th century to the 19th century; however, there were some works
containing concealed names by ta‘miye methods. Muamma poems are generally found in
diwans in which the poems of a certain poet are collected and in poetry collections which
are selections of various poets’ works. There are also poetry collections that contain only
muammas and guides on the ta‘miye methods. In addition to the muamma poems, many
treatises have been written on the methods of encryption and decryption in poetry.
Although muammas are mostly written in poetic forms, such as verse and stanza, there
are muammas in prose form and also written in poetic forms with formal integrity, such
as ghazal and qasida. A muamma ghazal by Ni‘metî, who lived in the early 17th century
and compiled a comprehensive collection consisting of muamma poems and many
treatises on the ta‘miye methods, is among these examples. Written in the classical ghazal
form and consisting of seven couplets, a name is encrypted in each couplet of this poem.
In this study, the transcription of Ni‘metî’s ghazal, its intralingual translation into prose,
and the encryption of its muammas are discussed.

Kaynakça

  • Elbir, Bilal (2009). “Türk Edebiyatında Muamma ve Surûrî’nin Bir Mu’ammâ Şerhi”. Turkish Studies 4(6): 82-94.
  • Erdoğan, Mehtap (2013). “Divan Edebiyatında Noktasız Harflerle Metin Oluşturma Geleneği ve Ni‘metî’nin Noktasız Harflerle Yazdığı Mensur İki Mektubu”. Uluslararası Klasik Türk Edebiyatı Sempozyumu (Prof. Dr. Mehmet Çavuşoğlu Anısına 10-12 Mayıs 2012). C. 2. Ordu: Ordu Üniversitesi Yay. 552-566.
  • Ersöz, Gülden Esra (2007). Ni’metî Divanı. Yüksek Lisans Tezi. Adana: Çukurova Üniversitesi.
  • Gören, Neslihan (2016). Bursalı Nakibzâde Ni‘metî’nin “Tuhfe-i Ni‘metî” adlı Farsça-Türkçe Manzum Sözlüğü (Metin-İnceleme). Yüksek Lisans Tezi. İstanbul: Marmara Üniversitesi.
  • Gülen, Ahmet (2007). Seyyid Nakib-zâde Ni’metî Hayatı Edebî Şahsiyeti Eserleri ve Divânı. Yüksek Lisans Tezi. Afyon: Kocatepe Üniversitesi.
  • Kaçar, Mücahit (2020). Tercüme-i Hizânetü’l-Edeb, İzahlı ve Örnekli Belagat Terimleri Sözlüğü. İstanbul: Türkiye Yazma Eserler Kurumu.
  • Kaçar, Mücahit (2021), “Mollâ Câmî’nin Manzume-i Muammâ’sına Salâhaddin Uşşâkî Tarafından Yapılan Şerh”. Esengü Bitig, Doğumunun 60. Yılında Zühal Ölmez Armağanı. hzl. Tümer Karaayak-Uğur Uzunkaya. İstanbul: Kesit Yayınları. 473-484.
  • KAYA, Hasan (2013), “Divan Şiirinde Harf ve Kelime Oyunlarına Dair Bir Tasnif Denemesi", İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Türk Dili ve Edebiyatı Dergisi, 48(48) , 71-114 .
  • Öntürk, Tolga (2017). “Türk Edebiyatında Muamma ve Sürûrî’nin ‘Şerh-i Muammeyât-ı Mîr Hüseyin’ Adlı Eseri”. Türük Uluslararası Dil Edebiyat ve Halk Bilimi Araştırmaları Dergisi 1 (11): 222-239.
  • Saraç, M. A. Yekta (2005). “Muamma”. DİA. C. 30, İstanbul: TDV. 320-321.
  • Saraç, M. A. Yekta (1997). "Muamma ve Divan Edebiyatındaki Seyri". İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Türk Dili ve Edebiyatı Dergisi 27: 297-308.
  • Seyed-Gohrab, A.A. (2011). Courtly Riddles: Enigmatic Embellishments in Early Persian Poetry. Netherland: Leiden University Press.
  • Şahin, Oğuzhan (2016). “Salâhaddîn-i Uşşâkî’nin Muamma Şerhlerine Dair”, Türk Dünyası İncelemeleri Dergisi 16 (2): 155-179.
  • Şimşek, Gül (2020). “Mecmû’a-i Mu’ammeyât ve Arap-zâde Şeyh İlmî Mehmed Efendi’nin Mu’ammâ Risalesi” Sosyal Bilimler Lisansüstü Öğrenci Bilgi Şöleni Tebliğ Metinleri. ed. M. E. Kala. Ankara: Türkiye Yazarlar Birliği Yayınları. 166-180.
  • Tarlan, Ali Nihat (1936), Divan Edebiyatında Muamma, İstanbul: Edebiyat Fakültesi Yay.
  • Tuman, Mehmet Nail (2001), Tuhfe-i Nâilî, Divân Şairlerinin Muhtasar Biyografileri. (Haz. Cemal Kurnaz-Mustafa Tatcı), Ankara: Bizim Büro Yay.
  • Top, Yılmaz (2014a). “Bursalı Şâir Nakîb-zâde Ni‘metî (ö. 1060?) Efendi ve Onun Süleymaniye Kütüphanesi Esad Efendi Koleksiyonu 3424 Numarada Kayıtlı Mecmû‘a-i Kasâ’id Adlı Şiir Mecmuasının Muhtevası” Türk Kültürü İncelemeleri Dergisi (31): 265-348.
  • Top, Yılmaz (2014b). “Bursalı Seyyid Nakîb-zâde Ni‘metî (ö. H.1060?/M.1650?)’nin Muammâ Mecmuâsı ve Muammâları”. UHİVE 2 (5): 265-348.
  • Wılkıns, Charles (1806). Dictionary, Persian, Arabic and English. V. I. London: William Bulmer and Co.
  • Yavuz, Kemal (2012). “Nihani’nin Sultan I. Selim Adına Yazdığı Muammalı Kasidesi ve Çözümü”. İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Türk Dili ve Edebiyatı Dergisi 28: 547-583.
Toplam 20 adet kaynakça vardır.

Ayrıntılar

Birincil Dil Türkçe
Bölüm Makaleler
Yazarlar

Ömer Arslan 0000-0001-9085-3426

Yayımlanma Tarihi 31 Temmuz 2022
Gönderilme Tarihi 31 Mayıs 2022
Yayımlandığı Sayı Yıl 2022 Cilt: 8 Sayı: 3

Kaynak Göster

APA Arslan, Ö. (2022). 17th -CENTURY POET NI‘METÎ’S MUAMMA GHAZAL AND ITS EXPLANATORY DECRYPTION. Littera Turca Journal of Turkish Language and Literature, 8(3), 1824-1836. https://doi.org/10.20322/littera.1124252
AMA Arslan Ö. 17th -CENTURY POET NI‘METÎ’S MUAMMA GHAZAL AND ITS EXPLANATORY DECRYPTION. Littera Turca Journal of Turkish Language and Literature. Temmuz 2022;8(3):1824-1836. doi:10.20322/littera.1124252
Chicago Arslan, Ömer. “17th -CENTURY POET NI‘METÎ’S MUAMMA GHAZAL AND ITS EXPLANATORY DECRYPTION”. Littera Turca Journal of Turkish Language and Literature 8, sy. 3 (Temmuz 2022): 1824-36. https://doi.org/10.20322/littera.1124252.
EndNote Arslan Ö (01 Temmuz 2022) 17th -CENTURY POET NI‘METÎ’S MUAMMA GHAZAL AND ITS EXPLANATORY DECRYPTION. Littera Turca Journal of Turkish Language and Literature 8 3 1824–1836.
IEEE Ö. Arslan, “17th -CENTURY POET NI‘METÎ’S MUAMMA GHAZAL AND ITS EXPLANATORY DECRYPTION”, Littera Turca Journal of Turkish Language and Literature, c. 8, sy. 3, ss. 1824–1836, 2022, doi: 10.20322/littera.1124252.
ISNAD Arslan, Ömer. “17th -CENTURY POET NI‘METÎ’S MUAMMA GHAZAL AND ITS EXPLANATORY DECRYPTION”. Littera Turca Journal of Turkish Language and Literature 8/3 (Temmuz 2022), 1824-1836. https://doi.org/10.20322/littera.1124252.
JAMA Arslan Ö. 17th -CENTURY POET NI‘METÎ’S MUAMMA GHAZAL AND ITS EXPLANATORY DECRYPTION. Littera Turca Journal of Turkish Language and Literature. 2022;8:1824–1836.
MLA Arslan, Ömer. “17th -CENTURY POET NI‘METÎ’S MUAMMA GHAZAL AND ITS EXPLANATORY DECRYPTION”. Littera Turca Journal of Turkish Language and Literature, c. 8, sy. 3, 2022, ss. 1824-36, doi:10.20322/littera.1124252.
Vancouver Arslan Ö. 17th -CENTURY POET NI‘METÎ’S MUAMMA GHAZAL AND ITS EXPLANATORY DECRYPTION. Littera Turca Journal of Turkish Language and Literature. 2022;8(3):1824-36.

Cited By

Selîsî’nin Muamma Risalesi ve Muammeyatı
Uluslararası Dil Edebiyat ve Kültür Araştırmaları Dergisi
https://doi.org/10.37999/udekad.1275882
Makaleler sisteme yüklenmeden önce intihal yazılımı aracılığıyla taranıp intihal raporu ile birlikte sisteme yüklenmelidir. Rapordaki benzerlik indeksinin %20'nin altında olması gerekmektedir.

İlgi, katkı ve desteğiniz için teşekkür eder, iyi çalışmalar dileriz.