ETNO-LİNGUİSTİK AÇIDAN KIRGIZCA ÜY-BÜLÖ VE BÜLÖ KELİMELERİ ÜZERİNE

Dünyanın dört bucağına yayılan Türk Dil Ailesine mensup Türk dilleri jeopolitik nedenlerin yanı sıra birçok farklı sebeplerden dolayı ilk hallerinden ve birbirinden uzaklaşmıştır. Coğrafi açıdan birbirine yakın ve sıkı temas içerisinde olan Türk dilleri kendi içinde bir mikro dil ailesi oluşturmuşlardır. Örnek vermek gerekirse Tatarca, Başkurtça, Kırgızca, Kazakça, Karakalpakça, Nogayca, Karaçay-Balkarca, Kumukça ve Karayimce Türkçenin Kıpçak dil grubuna dâhil edilmiş, Türkçe, Azerice, Türkmence, Horasanca, Halaçça ve Gagauzca ise Oğuz dil grubuna dâhil edilmiştir. Dillerin ilk hallerinden uzaklaşması ihtiva ettiği kelimelerin fonetik ve semantik anlamda başkalaşmasını ifade eder. Bu yazıda Kırgız Türkçesindeki ‘üy-bülö’ ve ‘bülö’ kelimeleri fonetik, semantik ve etimolojik verilere dayanılarak ele alınacaktır. Söz konusu kelime üzerinde dururken Kırgızların aile kültürüne de değinilecektir. Zira kültür ve dil ilişkisi gün geçtikçe daha çok dikkat çekmekte, bu iki olgunun dillerin doğuşu konusunda önemli bilgiler içerdiği yadsınamaz bir gerçek haline gelmiştir. Etnolengüstik adlı bir bilim dalının ortaya çıkması da bu gerçeğin açık bir göstergesidir.

Turkic languages, which belong to the Turkic Language Family, spread all over the world, have moved away from their original state and each other due to many different reasons as well as geopolitical reasons. Turkic languages, which are geographically close to each other and in close contact, have formed a micro language family within themselves. For example, Tatar, Bashkir, Kyrgyz, Kazakh, Karakalpak, Nogay, Karachay-Balkar, Kumyk and Karaim languages are included in the Kypchak language group of Turkic language, while Turkish, Azerbaijani, Turkmen, Khorasan, Halach and Gagauz languages are included in the Oghuz language group. The divergence of languages from their original states means that the words they contain have changed in a phonetic and semantic sense. In this article, the Kyrgyz words “uy-bulo” and “bulo” will be examined on the basis of phonetic, semantic and etymological data. When considering these words, the family culture of the Kyrgyz people will also be mentioned. Because the relationship between culture and language attracts more attention day by day. It has become an indisputable fact that these two facts contain important information about the evolution of languages. A clear indication of this is the emergence of a branch of science called ethnolinguistics.