EN
TR
İLK FELSEFE OLARAK ETİK: BEN VE BAŞKASI
Öz
Bu çalışmanın amacı, Levinas etiğinin temel karakteristiği olan “ilk felsefe olarak etik” düşüncesinden hareketle Ben ve Başkası arasındaki etik ilişkinin “kimlik” ve “sorumluluk” ekseninde nasıl şekillendiğini ortaya koymaktır. Levinas Batı Felsefesi geleneğinin ontoloji merkezli olduğu yönündeki eleştirisiyle etiği ilk felsefe olarak görür. İlk felsefe olarak etik Başkası’nın alanıdır. Ontoloji ise varlığın alanıdır. Varlığın alanından etik mecraya taşınmak Ben için varlıktan kaçmayı gerektirir. Varlıktan kaçış teması Levinas’ın ilk dönem eserlerinden itibaren ele alınır. Ben’in varlıktan kaçması kimliğinden feragat etmesi anlamına gelir. Zira varoluş bir kimliktir. Başkası ile sorumluluk ilişkisinin kurulması bu nedenle olmaktan başka türlü ya da özün ötesinde gerçekleşir. Başkası’nın epifanisi yüzdür. Yüz yoksun ve çıplaktır. Yüzün yoksun ve çıplak olması hiçbir kültürel süs barındırmadığı anlamına gelir. Dolayısıyla etik ilişkide Başkası’nı belirleyecek hiçbir kurucu öğe yoktur. Yani Başkası kimliksizdir. Başkası’nın kimliksiz olması sorumluluğun görece bir ilişki olmadığını gösterir. Bununla beraber sorumluluk bakışımsızdır. Sorumluluğun bakışımsız olması geleneksel sorumluluk anlayışından farklı olduğu anlamına gelir.
Anahtar Kelimeler
References
- Acar, S. M. (2016). “Levinas’ta Aşkınlık Düşüncesine Giriş”. Kaygı. Bursa Uludağ Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Felsefe Dergisi (27), 93-110. https://doi.org/10.20981/kaygi.286882.
- Bauman, Z. (2011). Postmodern Etik. (Çev. A. Türker). İstanbul: Ayrıntı Yayınlar.
- Bernasconi, R. (2022a). “Çıkış Yok: Levinas’ta Aşkınlığın Aporetik İzahi”. (Çev. Z. Direk). (Editör. Z. Direk). Levinas Okumaları. Ankara: Fol Kitap.
- Bernasconi, R. (2022b). “Mısır Diyarındaki Yabancılar ve Köleler: Levinas ve Ötekilik Politikası”. (Çev. Z. Direk). (Editör. Z. Direk). Levinas Okumaları. Ankara: Fol Kitap.
- Bernasconi, R. (2022c). “Sartre ve Levinas: Yeni bir Kimlik Politikası”. (Çev. Ç. Yazıcı). (Editör. Z. Direk). Levinas Okumaları. Ankara: Fol Kitap.
- Buber, M. (2003). Ben ve Sen. (İ. Palsay, Çev.) Ankara: Kitâbiyât.
- Calin, R., Sebbah, F. D. (2011). Lévinas Sözlüğü. (Çev. M. Erşen) İstanbul: Say Yayınları.
- Cheron, M. S. (2015). Levinas ile Söyleşi -Yüz Fenomenolojisinden Kopuş Felsefesine 1938-1994. (Çev. I. Ergüden). İstanbul: Alfa Yayıncılık. Deleuze, G., Guattarı, F. (2001). Felsefe Nedir?. (Çev. T. Ilgaz). İstanbul: Yapı Kredi Yayınları.
Details
Primary Language
Turkish
Subjects
Contemporary Philosophy
Journal Section
Research Article
Authors
Publication Date
March 27, 2025
Submission Date
December 19, 2024
Acceptance Date
January 20, 2025
Published in Issue
Year 2025 Volume: 49 Number: 1