Research Article
BibTex RIS Cite

TOPLUM 5.0 VE EĞİTİMDE YENİ PARADİGMAYA GEÇİŞ ZORUNLULUĞU

Year 2026, Volume: 50 Issue: 1, 105 - 115, 25.03.2026
https://izlik.org/JA63LX86KJ

Abstract

Eğitim sitemleri tolumun ihtiyaçlarına göre şekillenir. Toplumsal yapıda meydana gelen değişmeler eğitim sistemlerinde değişimi zorunlu kılar. Sanayileşmeyle birlikte modern olarak isimlendirilen bugünkü eğitim sistemleri geliştirilmiştir. Sanayileşmeden bugüne toplumsal yapıda, kurumlarda ve yaşam biçimlerinde önemli değişimler meydana gelmiş ancak eğitim sistemleri büyük ölçüde yapısını korumuştur. Bugün ise teknolojide ve onun etkisiyle insan yaşamına hitap eden diğer alanlarda çok daha önemli değişmeler yaşanmaktadır. Bu değişimin sonucu ortaya çıkan toplumsal dönem Toplum 5.0 veya süper akıllı toplum olarak isimlendirilmektedir. Bu yeni dönem toplumun ortak özelliği ileri düzey teknoloji, dijitalleşme ve yapay zeka kullanımı yoluyla insan yaşamının çok farklı bir şekilde devam etmesine olanak sağlamasıdır. Bu çalışmada Toplum 5.0 olarak isimlendirilen yeni dönem toplumun ihtiyaç duyduğu yeni eğitim paradigması belirlenmeye çalışılmıştır. Dünya genelinde neredeyse üniter bir yapıya sahip olan mevcut eğitim sistemleri yeni toplumun ihtiyaçlarına yanıt vermemektedir. Eğitim 5.0 olarak da isimlendirilebilecek olan yeni bir eğitim anlayışına ihtiyaç vardır. Bu yeni eğitim sisteminin oluşturulabilmesi için zorunlu ön koşullar vardır. Teknolojik alt yapı ve teknoloji okuryazarlığı bunların başında gelir. Bununla birlikte bireysel veya toplumsal düzeyde kültürel olarak da buna hazır ve açık olmak gerekmektedir. Ayrıca bu yeni eğitim paradigmasında paydaşlara önemli sorumluluklar düşmektedir. Özellikle öğrenciler kendi öğrenmelerinin sorumluluğunu üstlenmeli ve sürece daha olarak aktif katılmalıdırlar.

Ethical Statement

Çalışma kuramsal bir çalışmadır.

Supporting Institution

Destekleyen kurum yoktur.

References

  • Alpaydın, Y. (2018). Geleceğin Türkiye’sinde eğitim. İstanbul: İLKE İlim Kültür Eğitim Derneği.
  • Arı, S. (2021). Süper akıllı toplum: Toplum 5.0 Dokuz Eylül Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 23 (1), s. 455-479.
  • Baltaş, A. (2017). Değişen dünyada eğitim anlayışı ve değişmeyen değerler. https://www.acarbaltas.com/degisen-dunyada-egitim-anlayisi-ve-degismeyen-degerler/ Erişim: 15.11.2024
  • Çengel, Y. (2018). Çağdaş eğitimin felsefesi ve kuramsal temelleri. https://www.yunuscengel.com/wp-content/uploads/2019/03/Cagdas-Egitimin-Felsefesi-ve-Kuramsal-Temelleri-Yunus-Cengel-2018.pdf Erişim: 23.12.2024
  • Demirsoy, A. (2021). Evrenin çocukları (11. Baskı). Akılçelen Kitaplar
  • Diamond, J. (2018). Tüfek, mikrop ve çelik. İstanbul: Pegasus Yayınları.
  • Er, H., Turan, S. ve Kaymakçı, S. (2021). Toplum 5.0 sürecinin gelişimi ve eğitime etkisinin değerlendirilmesi. Adıyaman Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi. 14 (39).
  • Eren, Z. (2020). Toplum 5.0 ve dijital dünyada toplumsal dönüşüm ve eğitim 5.0. D. Akçay ve E. Efe (Ed.), Dijital Dönüşüm ve Süreçler içinde (s.169-206). İstanbul Gelişim Üniversitesi Yayınları.
  • Erkut, E. (2022). Sistem çaresiz eğitim sizde. İstanbul: Doğan Yayıncılık.
  • Freire, P. (2014). Ezilenlerin pedagojisi. (Çevirenler Dilek Hatipoğlu ve Erol Özbek). İstanbul: Ayrıntı Yayınları. Fukuyama, M. (2018). Society 5.0: Aiming for a new human-centered society. Japan SPOTLIGHT. Special Article 2, pp.47- 52. https://www.jef.or.jp/journal/pdf/220th_Special_Article_02.pdf Erişim: 12.10.2024

Year 2026, Volume: 50 Issue: 1, 105 - 115, 25.03.2026
https://izlik.org/JA63LX86KJ

Abstract

References

  • Alpaydın, Y. (2018). Geleceğin Türkiye’sinde eğitim. İstanbul: İLKE İlim Kültür Eğitim Derneği.
  • Arı, S. (2021). Süper akıllı toplum: Toplum 5.0 Dokuz Eylül Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 23 (1), s. 455-479.
  • Baltaş, A. (2017). Değişen dünyada eğitim anlayışı ve değişmeyen değerler. https://www.acarbaltas.com/degisen-dunyada-egitim-anlayisi-ve-degismeyen-degerler/ Erişim: 15.11.2024
  • Çengel, Y. (2018). Çağdaş eğitimin felsefesi ve kuramsal temelleri. https://www.yunuscengel.com/wp-content/uploads/2019/03/Cagdas-Egitimin-Felsefesi-ve-Kuramsal-Temelleri-Yunus-Cengel-2018.pdf Erişim: 23.12.2024
  • Demirsoy, A. (2021). Evrenin çocukları (11. Baskı). Akılçelen Kitaplar
  • Diamond, J. (2018). Tüfek, mikrop ve çelik. İstanbul: Pegasus Yayınları.
  • Er, H., Turan, S. ve Kaymakçı, S. (2021). Toplum 5.0 sürecinin gelişimi ve eğitime etkisinin değerlendirilmesi. Adıyaman Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi. 14 (39).
  • Eren, Z. (2020). Toplum 5.0 ve dijital dünyada toplumsal dönüşüm ve eğitim 5.0. D. Akçay ve E. Efe (Ed.), Dijital Dönüşüm ve Süreçler içinde (s.169-206). İstanbul Gelişim Üniversitesi Yayınları.
  • Erkut, E. (2022). Sistem çaresiz eğitim sizde. İstanbul: Doğan Yayıncılık.
  • Freire, P. (2014). Ezilenlerin pedagojisi. (Çevirenler Dilek Hatipoğlu ve Erol Özbek). İstanbul: Ayrıntı Yayınları. Fukuyama, M. (2018). Society 5.0: Aiming for a new human-centered society. Japan SPOTLIGHT. Special Article 2, pp.47- 52. https://www.jef.or.jp/journal/pdf/220th_Special_Article_02.pdf Erişim: 12.10.2024

Year 2026, Volume: 50 Issue: 1, 105 - 115, 25.03.2026
https://izlik.org/JA63LX86KJ

Abstract

References

  • Alpaydın, Y. (2018). Geleceğin Türkiye’sinde eğitim. İstanbul: İLKE İlim Kültür Eğitim Derneği.
  • Arı, S. (2021). Süper akıllı toplum: Toplum 5.0 Dokuz Eylül Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 23 (1), s. 455-479.
  • Baltaş, A. (2017). Değişen dünyada eğitim anlayışı ve değişmeyen değerler. https://www.acarbaltas.com/degisen-dunyada-egitim-anlayisi-ve-degismeyen-degerler/ Erişim: 15.11.2024
  • Çengel, Y. (2018). Çağdaş eğitimin felsefesi ve kuramsal temelleri. https://www.yunuscengel.com/wp-content/uploads/2019/03/Cagdas-Egitimin-Felsefesi-ve-Kuramsal-Temelleri-Yunus-Cengel-2018.pdf Erişim: 23.12.2024
  • Demirsoy, A. (2021). Evrenin çocukları (11. Baskı). Akılçelen Kitaplar
  • Diamond, J. (2018). Tüfek, mikrop ve çelik. İstanbul: Pegasus Yayınları.
  • Er, H., Turan, S. ve Kaymakçı, S. (2021). Toplum 5.0 sürecinin gelişimi ve eğitime etkisinin değerlendirilmesi. Adıyaman Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi. 14 (39).
  • Eren, Z. (2020). Toplum 5.0 ve dijital dünyada toplumsal dönüşüm ve eğitim 5.0. D. Akçay ve E. Efe (Ed.), Dijital Dönüşüm ve Süreçler içinde (s.169-206). İstanbul Gelişim Üniversitesi Yayınları.
  • Erkut, E. (2022). Sistem çaresiz eğitim sizde. İstanbul: Doğan Yayıncılık.
  • Freire, P. (2014). Ezilenlerin pedagojisi. (Çevirenler Dilek Hatipoğlu ve Erol Özbek). İstanbul: Ayrıntı Yayınları. Fukuyama, M. (2018). Society 5.0: Aiming for a new human-centered society. Japan SPOTLIGHT. Special Article 2, pp.47- 52. https://www.jef.or.jp/journal/pdf/220th_Special_Article_02.pdf Erişim: 12.10.2024

Year 2026, Volume: 50 Issue: 1, 105 - 115, 25.03.2026
https://izlik.org/JA63LX86KJ

Abstract

References

  • Alpaydın, Y. (2018). Geleceğin Türkiye’sinde eğitim. İstanbul: İLKE İlim Kültür Eğitim Derneği.
  • Arı, S. (2021). Süper akıllı toplum: Toplum 5.0 Dokuz Eylül Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 23 (1), s. 455-479.
  • Baltaş, A. (2017). Değişen dünyada eğitim anlayışı ve değişmeyen değerler. https://www.acarbaltas.com/degisen-dunyada-egitim-anlayisi-ve-degismeyen-degerler/ Erişim: 15.11.2024
  • Çengel, Y. (2018). Çağdaş eğitimin felsefesi ve kuramsal temelleri. https://www.yunuscengel.com/wp-content/uploads/2019/03/Cagdas-Egitimin-Felsefesi-ve-Kuramsal-Temelleri-Yunus-Cengel-2018.pdf Erişim: 23.12.2024
  • Demirsoy, A. (2021). Evrenin çocukları (11. Baskı). Akılçelen Kitaplar
  • Diamond, J. (2018). Tüfek, mikrop ve çelik. İstanbul: Pegasus Yayınları.
  • Er, H., Turan, S. ve Kaymakçı, S. (2021). Toplum 5.0 sürecinin gelişimi ve eğitime etkisinin değerlendirilmesi. Adıyaman Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi. 14 (39).
  • Eren, Z. (2020). Toplum 5.0 ve dijital dünyada toplumsal dönüşüm ve eğitim 5.0. D. Akçay ve E. Efe (Ed.), Dijital Dönüşüm ve Süreçler içinde (s.169-206). İstanbul Gelişim Üniversitesi Yayınları.
  • Erkut, E. (2022). Sistem çaresiz eğitim sizde. İstanbul: Doğan Yayıncılık.
  • Freire, P. (2014). Ezilenlerin pedagojisi. (Çevirenler Dilek Hatipoğlu ve Erol Özbek). İstanbul: Ayrıntı Yayınları. Fukuyama, M. (2018). Society 5.0: Aiming for a new human-centered society. Japan SPOTLIGHT. Special Article 2, pp.47- 52. https://www.jef.or.jp/journal/pdf/220th_Special_Article_02.pdf Erişim: 12.10.2024

Society 5.0 and the Need for a New Educational Paradigm

Year 2026, Volume: 50 Issue: 1, 105 - 115, 25.03.2026
https://izlik.org/JA63LX86KJ

Abstract

Education systems are shaped according to the needs of society. Changes in the social structure necessitate changes in education systems. Today's education systems, called modern education systems, were developed with industrialization. Since industrialization, significant changes have occurred in social structure, institutions, and lifestyles, but education systems have largely preserved their structure. Today, however, much more significant changes are happening in technology and other areas that directly affect human life due to its influence. The social period that emerged as a result of this change is referred to as Society 5.0 or super smart society. The common feature of this new era society is that it enables human life to continue in a very different way through the use of advanced technology, digitalization and artificial intelligence. This study aims to determine the new educational paradigm required by the new era society called as Society 5.0. The current education systems, which almost have a unitary structure worldwide, do not respond to the needs of the new society. A new understanding of education, which could also be called Education 5.0, is needed. There are essential prerequisites for creating this new education system. Technological infrastructure and technological literacy are at the forefront of these requirements. In addition, it is necessary to be culturally prepared and open to this change, both on an individual and societal level. Additionally, schools, educational leaders, teachers and parents, thus all stakeholders, have important responsibilities in this new education paradigm. In particular, students should take responsibility for their own learning and participate more actively in the learning process.

References

  • Alpaydın, Y. (2018). Geleceğin Türkiye’sinde eğitim. İstanbul: İLKE İlim Kültür Eğitim Derneği.
  • Arı, S. (2021). Süper akıllı toplum: Toplum 5.0 Dokuz Eylül Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 23 (1), s. 455-479.
  • Baltaş, A. (2017). Değişen dünyada eğitim anlayışı ve değişmeyen değerler. https://www.acarbaltas.com/degisen-dunyada-egitim-anlayisi-ve-degismeyen-degerler/ Erişim: 15.11.2024
  • Çengel, Y. (2018). Çağdaş eğitimin felsefesi ve kuramsal temelleri. https://www.yunuscengel.com/wp-content/uploads/2019/03/Cagdas-Egitimin-Felsefesi-ve-Kuramsal-Temelleri-Yunus-Cengel-2018.pdf Erişim: 23.12.2024
  • Demirsoy, A. (2021). Evrenin çocukları (11. Baskı). Akılçelen Kitaplar
  • Diamond, J. (2018). Tüfek, mikrop ve çelik. İstanbul: Pegasus Yayınları.
  • Er, H., Turan, S. ve Kaymakçı, S. (2021). Toplum 5.0 sürecinin gelişimi ve eğitime etkisinin değerlendirilmesi. Adıyaman Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi. 14 (39).
  • Eren, Z. (2020). Toplum 5.0 ve dijital dünyada toplumsal dönüşüm ve eğitim 5.0. D. Akçay ve E. Efe (Ed.), Dijital Dönüşüm ve Süreçler içinde (s.169-206). İstanbul Gelişim Üniversitesi Yayınları.
  • Erkut, E. (2022). Sistem çaresiz eğitim sizde. İstanbul: Doğan Yayıncılık.
  • Freire, P. (2014). Ezilenlerin pedagojisi. (Çevirenler Dilek Hatipoğlu ve Erol Özbek). İstanbul: Ayrıntı Yayınları. Fukuyama, M. (2018). Society 5.0: Aiming for a new human-centered society. Japan SPOTLIGHT. Special Article 2, pp.47- 52. https://www.jef.or.jp/journal/pdf/220th_Special_Article_02.pdf Erişim: 12.10.2024
There are 10 citations in total.

Details

Primary Language Turkish
Subjects Educational Sociology
Journal Section Research Article
Authors

İhsan Topcu 0000-0002-6712-3238

Submission Date September 30, 2025
Acceptance Date December 4, 2025
Publication Date March 25, 2026
IZ https://izlik.org/JA63LX86KJ
Published in Issue Year 2026 Volume: 50 Issue: 1

Cite

APA Topcu, İ. (2026). TOPLUM 5.0 VE EĞİTİMDE YENİ PARADİGMAYA GEÇİŞ ZORUNLULUĞU. Cumhuriyet Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Sosyal Bilimler Dergisi, 50(1), 105-115. https://izlik.org/JA63LX86KJ

.