Sağlık Yönetimi Öğrencilerinde Sigaranın Psikolojik Bağımlılık Düzeyinin Değerlendirilmesi ve Tutum-Davranışları Üzerine Etkisi: Bir Üniversite Örneği
Abstract
Bu araştırma, Sağlık Yönetimi öğrencilerinin sigara kullanımına yönelik psikolojik bağımlılık düzeylerini değerlendirmek ve bunun tutum ile davranışları üzerindeki etkilerini incelemek amacıyla gerçekleştirilmiştir. Kesitsel türde tasarlanan çalışma, Sivas Cumhuriyet Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Sağlık Yönetimi Bölümü'nde öğrenim gören 326 öğrencinin katılımıyla yürütülmüştür. Araştırma verileri, sosyodemografik özellikleri ve sigara içme alışkanlıklarını sorgulayan "Kişisel Bilgi Formu" ile "Sigaranın Psikolojik Bağımlılığını Değerlendirme Ölçeği (SPBDÖ)" kullanılarak toplanmıştır. Elde edilen bulgulara göre, öğrencilerin %57,4'ünün hiç sigara içmediği, %21,2'sinin aktif sigara kullanıcısı olduğu belirlenmiştir. Öğrencilerin bağımlılık düzeyleri incelendiğinde; %68,1'inin hafif, %21,1'inin orta ve %9,8'inin şiddetli bağımlılık seviyesinde olduğu saptanmıştır. Erkek öğrencilerin, 26 yaş ve üzeri bireylerin, son sınıf (IV. sınıf) öğrencilerinin, geliri daha yüksek olanların ve anne-babası ayrı olanların psikolojik bağımlılık puanlarının diğer gruplara göre istatistiksel olarak anlamlı düzeyde daha yüksek olduğu görülmüştür. Sonuç olarak, sigara bağımlılığının yalnızca bireysel bir tercih olmadığı; sosyodemografik özellikler, aile yapısı, stres ve ekonomik durum gibi çok boyutlu faktörlerin etkileşimiyle şekillendiği ortaya konmuştur. Öğrencilerin ölümcül hastalıklar hakkındaki sağlık bilinci, bağımlılık düzeyini düşüren en güçlü koruyucu faktör olarak öne çıkarken; kampüslerdeki tütün kontrol politikalarının sadece yasaklarla sınırlı kalmayıp stres yönetimi ve alternatif tütün ürünlerini de (nargile, puro vb.) kapsayacak şekilde genişletilmesi gerektiği vurgulanmaktadır.
Keywords
References
- Akpınar, E., Yoldaşcan, E., & Saatçi, E. (2006). The smoking prevalence and the determinants of smoking behaviour among students in Cukurova University, Southern Turkey. West Indian Medical Journal, 55(6), 414.
- Allport, G.W. (1935). Attitudes. In: Murchison, C, Ed, Handbook of social psychology, Clark University Press, Worcester, MA, 798-844.
- Amato, P. R., & Keith, B. (1991). Parental divorce and the well-being of children: A meta-analysis. Psychological Bulletin, 110(1), 26-46.
- Ambrose, J.A, Barua, R.S. (2004). The pathophysiology of cigarette smoking and cardiovascular disease: An update. Journal of the American College of Cardiology. 1731–1737.
- Asma, S., Gereklioğlu, Ç., Korur, A., & Solmaz, S. (2016). Nargile kullanımı: Gençler için sinsi tehdit. Turkish Journal of Family Medicine and Primary Care, 10(2), 91-95.
- Ateş-Çöl, I., Sönmez, M.B., Vardar, M.E. (2016). Alkol bağımlısı olan hastalarda içsel farkındalığın değerlendirilmesi. Arch Neuropsychiatr. 53, 17-22.
- Bulaç, E. (2023). Covıd-19 pandemisi sonrası uzaktan çalışan yetişkinlerde algılanan stres düzeyinin ve depresyonun sigara bağımlılığına etkisi (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). Üsküdar Üniversitesi. Ceylan, İ. (2019). Madde bağımlısı bireylerin manevi ihtiyaçlarının belirlenmesi (AMATEM Örneği). Doktora Tezi, Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Ankara.
- Chezhian, C., Murthy, S., PraSad, S., KaSav, J. B., Mohan, S. K., Sharma, S., ... & Joshi, A. (2015). Exploring factors that influence smoking initiation and cessation among current smokers. Journal of clinical and diagnostic research: JCDR, 9(5), LC08.
Details
Primary Language
Turkish
Subjects
Sociology of Health
Journal Section
Research Article
Publication Date
July 31, 2026
Submission Date
June 15, 2026
Acceptance Date
July 24, 2026
Published in Issue
Year 2026 Volume: 50 Number: 2