ARGUVAN ÖRNEKLEMİNDE “DEDE SAZI”NIN ORGANOLOJİSİ VE İCRA ÖZELLİKLERİ
Abstract
Malatya/Arguvan ilçesi, türküleri ve uzun havalarıyla kendine has geliştirdiği çeşitli özellikler (ağız, üslup, hançere vb.) ile ulusal ölçekte Geleneksel Türk Halk Müziği repertuvarı/nazariyatı için önemli bir yere sahiptir. Ayrıca yörede hâkim olan Alevi- Bektaşi inancının etkisiyle yörenin halk müziği kültürü şekillenmekte ve kendine has özellikleri ile öne çıkmaktadır. Bu bağlamda yörede kullanılan çalgıların da çeşitli karakteristikler geliştirerek yöreye özgü organolojik ve icra/üslup özellikleri ile ortaya çıktıklarını söylemek mümkündür. Araştırmada; Arguvan yöresinde özellikle Alevi topluluklarının gerçekleştirdikleri Cem ibadetlerinde önemli bir yere/değere sahip olan ve yörede genellikle “Dede Sazı” olarak adlandırılan çalgının organolojisi ve icra özelliklerinin belirlenmesine yönelik kapsamlı çalışmalar yapılmıştır. Araştırma doğrultusunda; Arguvan yöresinde “Dede Sazı” olarak adlandırılan çalgının genellikle 12 perdeli ve 3 telli olarak ayrıca tezene kullanılmadan çeşitli parmak vuruşlarıyla icra edildiği, bu çalgının perdeleri ve tellerine çeşitli simgesel anlamlar yüklendiği, Si bemol 2 perdelerinin bağlama ailesindeki sazlara oranla daha tiz konumlandırıldığı, teknesinin (ses haznesi) keskin hatlarından dolayı (konik) balta saz olarak da adlandırıldığı, adı geçen çalgının genellikle Arguvan/Sinemil köyünde yaşayan saz yapımcıları tarafından yapılmasından dolayı yörede “Balta Ağızlı Sinemil Sazı” olarak da adlandırıldığı sonuçlarına ulaşılmıştır.
Keywords
References
- EMNALAR, Atınç (1998), “Tüm Yönleri ile Türk Halk Müziği ve Nazariyatı”, Ege Üniversitesi Basımevi, İzmir.
- EROĞLU, Seval (2011), “Arguvan Yöresinde İcra Edilen Semahların Müzikal Analizi”, İstanbul Teknik Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi, İstanbul.
- ÖGEL, Bahaeddin (1987), “Türk Kültür Tarihine Giriş ” Kültür ve Turizm Ba- kanlığı Yayınları, Ankara.
- PARLAK, Erol (2000), “Türkiye’de El İle (Şelpe) Bağlama Çalma Geleneği ve Çalış Teknikleri”, T.C. Kültür Bakanlığı Yayınları, Ankara.
- PEKŞEN, Gani (2008), “Gönül Erenlerinin Sesi”, 1.Ulusal Arguvan Sempozyu- mu, Ankara Arguvanlılar Derneği, Ankara.
- TEMİZ, Muharrem (2010), “Arguvan’ın Müzik Kültürü Tarihinde Bir Yolculuk ”, Arguvan Yolu Dergisi, Malatya. KİŞİSEL GÖRÜŞMELER
- BAKIR, Abdullah (2014), Kişisel Görüşme (Malatya İli, Arguvan İlçesi, Ermişli Köyü, Emirler Mezrası).
- KARAKURT, Mehmet (2014), Kişisel Görüşme (Tunceli İli, Hozat İlçesi).
Details
Primary Language
Turkish
Subjects
-
Journal Section
-
Publication Date
January 30, 2015
Submission Date
January 30, 2015
Acceptance Date
-
Published in Issue
Year 2015 Volume: 39 Number: 1