ÂŞIK VEYSEL’İN ŞİİRLERİNDE ESKİCİL/ARKAİK SÖZCÜKLER

Sunay Deniz

ÂŞIK VEYSEL’İN ŞİİRLERİNDE ESKİCİL/ARKAİK SÖZCÜKLER

Öz

Türk dilinin ilk yazılı metinlerinden bugüne ulaşan çok sayıda sözcük vardır. Bu sözcüklerin bir kısmı günümüze hiçbir ses, şekil ve anlam değişikliğine uğramadan, bir kısmı da birtakım değişikliklerle ulaşmıştır. Eski Türkçenin söz varlığını oluşturan bu tür sözcükler için arkaik/eskicil terimleri kullanılır ki bunlara bugün yazı dilinde pek rastlanmaz. Ancak bazıları ağızlarda ilk şekil ve anlamıyla kullanılmaya devam eder. Büyük üstad Âşık Veysel de ağızlarda yaşayan bu tür eskicil sözcükleri şiirlerine taşımış ve yaşadığı yüzyılda okurlarıyla buluşturmuştur. Bu çalışmada, Âşık Veysel’in bütün şiirlerinin bir arada bulunduğu Doğan Kaya’nın “Âşık Veysel” adlı kitabı taranmış ve şiirlerindeki eskicil sözcükler, sözcüklerin yer aldığı örnek mısralarla ele alınmıştır. Çalışmaya dahil edilen bu sözcükler yapı ve anlam bakımından incelenmiştir.

Anahtar Kelimeler

Project Number

1

References

Ata, Aysu, Derleme Sözlüğü’nde Geçen En Eski Türkçe Kelimeler, Türkoloji Dergisi, 13/1: 67-99, 2000.
Ayazlı, Özlem, Sivas Ağzında Eski (Arkaik) Öğeler: Âşık Veysel ve Âşık Talibi Örneği, Her Yönüyle Sivas
Kongresi’nin 100. Yılında Sivas Uluslararası Sempozyumu, Dil ve Edebiyat, Cilt: 4, s. 61-85, 2019.
Bayat, Fuzuli, Çınar, Minara Aliyeva, Eski Türkçe Sözlük, Ötüken Neşriyat, İstanbul 2020.
Bayat, Fuzuli, Orta Türkçe Sözlük, Ötüken Neşriyat, İstanbul 2020.
Clauson, Sir Gerard, An Etymological Dictionary of Pre-Thirteenth Century Turkish, Oxford: Oxford University Press, 1972.
Eren, Hasan, Türk Dilinin Etimolojik Sözlüğü, Bizim Büro Basım Evi, Ankara 1999.
Ercilasun, Ahmet Bican, Akkoyunlu, Ziyat, Dîvânu Lugâti’t-Türk Giriş-Metin-Çeviri-Notlar- Dizin, Türk Dil Kurumu Yayınları, Ankara 2014.

Eyüboğlu, İsmet Zeki, Türk Dilinin Etimoloji Sözlüğü, Say Yayınları, İstanbul 2017.
Ekşioğlu, Serap, Şeyhî Divanı’ndaki Arkaik Sözcükler, Akademik Sosyal Araştırmalar Dergisi, Yıl: 3, Sayı: 15, Eylül 2015, s. 378-387.
Gülensoy, Tuncer, Türkiye Türkçesindeki Türkçe Sözcüklerin Köken Bilgisi Sözlüğü, Bilge Kültür, Sanat, İstanbul 2018.
Güzel, Ferdi, Türkiye Türkçesi Ağızlarında Eskicil (Arkaik) Kelimeler, Fenomen Yayıncılık, Erzurum 2021.
Kaya, Doğan, Âşık Veysel, Sivas Valiliği, Sivas 2004.
Kaya, Doğan, Âşık Veysel’in Şiirlerinde Yöresel Kelimeler Ve Deyimler, Türk Dili, TDK’nin 70. Yılı Özel Sayısı, S. 607, Temmuz 2002, s. 259-262.
Korkmaz, Zeynep, Gramer Terimleri Sözlüğü, Türk Dil Kurumu Yayınları, Ankara, 1992.
Küçük, Serhat, Zâtî Dîvânı’nda Arkaik Unsurlar, Atatürk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Dergisi, S. 49. s. 117-130, Erzurum 2013.
Ölmez, Mehmet, “Çağataycadaki Eskicil Öğeler Üzerine”, Dil ve Edebiyat araştırmaları Sempozyumu, Mustafa Canpolat Armağanı, s. 135-142, Ankara 2003.
Toprak, Funda, Sivas Ağzında Kullanılan Eski Türkçe Kelimeler, Cumhuriyetin 80. Yılında Sivas Sempozyumu, Bildirileri (15-17 Mayıs 2003), s. 597-613, Sivas 2003.
Türkçe Sözlük, Türk Dil Kurumu Yayınları, Ankara 2005.
Türkçe Sözlük A-J, Türk Dil Kurumu Yayınları, Ankara 2023.
Türkçe Sözlük K-Z, Türk Dil Kurumu Yayınları, Ankara 2023.
Türkiye’de Halk Ağzından Derleme Sözlüğü Ⅰ A-B, Türk Dil Kurumu Yayınları, Ankara 2019.
Türkiye’de Halk Ağzından Derleme Sözlüğü Ⅱ C-D, Türk Dil Kurumu Yayınları, Ankara 2019.
Türkiye’de Halk Ağzından Derleme Sözlüğü Ⅰ O-T, Türk Dil Kurumu Yayınları, Ankara 2019.
Ünlü, Suat, Karahanlı Türkçesi Sözlüğü, Eğitim Yayınevi, Konya 2012.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Literature Sociology

Journal Section

Research Article

Authors

Sunay Deniz ^*
0000-0001-8169-4806
Türkiye

Publication Date

November 30, 2023

Submission Date

October 15, 2023

Acceptance Date

November 5, 2023

Published in Issue

Year 2023 Volume: 47

IZ

https://izlik.org/JA84GM89BE

Cite

RIS / Bibtex

APA

Deniz, S. (2023). ÂŞIK VEYSEL’İN ŞİİRLERİNDE ESKİCİL/ARKAİK SÖZCÜKLER. Cumhuriyet Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Sosyal Bilimler Dergisi, 47, 25-28. https://izlik.org/JA84GM89BE