SİBER ZORBALIK ÜÇGENİNDE SEYİRCİNİN ROLÜ: ÜNİVERSİTE ÖĞRENCİLERİ ÜZERİNE BİR ARAŞTIRMA

Banu İlayda Yarpuz; Mehmet Zafer Danış

EN TR

Bu makale için ٢٥ مارس ٢٠٢٦ tarihinde bir düzeltme yayımlandı. http://dergipark.org.tr/tr/pub/cumusosbil/article/1919178

Öz

Bu makale için 25. März 2026 tarihinde bir düzeltme yayımlandı. http://dergipark.org.tr/tr/pub/cumusosbil/article/1919178

Öz

Bu makale için 25 mars 2026 tarihinde bir düzeltme yayımlandı. http://dergipark.org.tr/tr/pub/cumusosbil/article/1919178

Öz

The Role of the Bystander in the Cyberbullying Triangle: A Study on University Students

An Erratum to this article was published on March 25, 2026. http://dergipark.org.tr/tr/pub/cumusosbil/article/1919178

Abstract

This study examines cyberbullying—one of the most prevalent psycho-social issues of the digital age—beyond the traditional bully–victim dichotomy, within the framework of the “cyberbullying triangle” (bully, victim, bystander) model. The primary aim is to shed light on the multidimensional and active role of the cyber bystander, who is often positioned in the literature as a passive observer. The research was designed using a correlational survey model, and the sample consisted of 377 undergraduate students (%52 male, %48 female) enrolled at Sakarya University. Data were collected through a demographic information form and the “Cyberbullying Triangle Scale” developed by Özdemir and Bektaş (2021). Parametric statistical tests, including Independent Samples t-Test and One-Way Analysis of Variance (ANOVA), were employed for data analysis. Findings indicate that male students’ tendency to engage in cyberbullying is statistically significantly higher than that of female students (p <0.05). The most noteworthy result of the study is that students who witnessed cyberbullying incidents (cyber bystanders) scored significantly higher on both cyberbullying perpetration and cyber victimization compared to those who did not witness such incidents (p <0.05). This result demonstrates that cyber bystanders are not neutral observers but hold a key role within the bullying cycle, with the potential to act as both perpetrators and victims. In this context, it is concluded that preventive and intervention programs should not only focus on bullies and victims but also prioritize raising awareness, empowering bystanders, and encouraging prosocial intervention behaviors.

Keywords

SİBER ZORBALIK ÜÇGENİNDE SEYİRCİNİN ROLÜ: ÜNİVERSİTE ÖĞRENCİLERİ ÜZERİNE BİR ARAŞTIRMA

Bu makale için 25 Mart 2026 tarihinde bir düzeltme yayımlandı. http://dergipark.org.tr/tr/pub/cumusosbil/article/1919178

Öz

Bu araştırma, dijital çağın en yaygın psiko-sosyal sorunlarından biri olan siber zorbalığı, geleneksel zorba-mağdur diyalektiğinin ötesinde, “siber zorbalık üçgeni” (zorba, mağdur, seyirci) modeli çerçevesinde incelemektedir. Çalışmanın temel amacı, literatürde sıklıkla pasif bir gözlemci olarak konumlandırılan siber seyircinin, bu dinamikteki çok boyutlu ve aktif rolünü aydınlatmaktır. İlişkisel tarama desenine göre yapılandırılan araştırmanın örneklemini, Sakarya Üniversitesi’nde öğrenim gören 377 (%52 erkek, %48 kadın) üniversite öğrencisi oluşturmaktadır. Veriler, demografik bilgi formu ve Özdemir ve Bektaş (2021) tarafından geliştirilen “Siber Zorbalık Üçgeni Ölçeği” aracılığıyla toplanmıştır. Verilerin analizinde Bağımsız Örneklemler t-Testi ve Tek Yönlü Varyans Analizi (ANOVA) gibi parametrik testlerden yararlanılmıştır. Araştırma bulguları, erkek öğrencilerin siber zorbalık yapma eğilimlerinin kadın öğrencilere kıyasla istatistiksel olarak anlamlı düzeyde daha yüksek olduğunu göstermektedir (p <0,05). Çalışmanın en dikkat çekici bulgusu, siber zorbalık olaylarına tanıklık eden (siber seyirci) öğrencilerin, tanıklık etmeyenlere göre hem siber zorbalık yapma hem de siber mağduriyet yaşama puanlarının anlamlı derecede daha yüksek olduğunun tespit edilmesidir (p <0,05). Bu sonuç, siber seyircinin tarafsız bir gözlemci konumunda olmadığını, bilakis zorbalık döngüsünün içinde aktif olarak yer alan hem fail hem de mağdur olma potansiyeli taşıyan kilit bir role sahip olduğunu göstermektedir. Bu bağlamda, önleyici ve müdahaleye yönelik programların yalnızca zorba ve mağdurlara değil, özellikle seyircilerin bilinçlendirilmesi, güçlendirilmesi ve prososyal müdahaleye teşvik edilmesine odaklanması gerektiği sonucuna varılmıştır.

Anahtar Kelimeler

Proje Numarası

1919B012327605

Etik Beyan

Araştırma, Sakarya Üniversitesi Sosyal ve Beşerî Bilimler Etik Kurulu’nun 17/04/2024 tarihli, 68 sayılı toplantısının, “34” nolu kararıyla yürütülmüştür.

Kaynakça

Akdeniz, B., & Doğan, A. (2024). Cyberbullying: Definition, prevalence, effects, risk and protective factors. Psikiyatride Güncel Yaklaşımlar, 16(3), 425–438. https://doi.org/10.18863/pgy.1325195
Alcántar-Nieblas, C., Valdés-Cuervo, A. A., Parra-Pérez, L. G., Álvarez-Montero, F. J., & García-Vázquez, F. I. (2024). Psychometric properties of the Styles of Bystander Defender Intervention Scale in cyberbullying: Its relationships with moral identity and cyberbullying. Revista Colombiana de Psicología, 33(1), 29–46. https://doi.org/10.15446/rcp.v33n1.105145
Awad, M. N., & Connors, E. H. (2023). Active bystandership by youth in the digital era: Microintervention strategies for responding to social media-based microaggressions and cyberbullying. Psychological Services, 20(3), 423–434. https://doi.org/10.1037/ser0000749
Barlińska, J., Szuster, A., & Winiewski, M. (2018). Cyberbullying among adolescent bystanders: Role of affective versus cognitive empathy in increasing prosocial cyberbystander behavior. Frontiers in Psychology, 9, Article 799. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2018.00799
Bastiaensens, S., Pabian, S., Vandebosch, H., Poels, K., Van Cleemput, K., DeSmet, A., & De Bourdeaudhuij, I. (2015). From normative influence to social pressure: How relevant others affect whether bystanders join in cyberbullying. Social Development, 25(1), 193–211. https://doi.org/10.1111/sode.12134
Brody, N., & Vangelisti, A. L. (2015). Bystander intervention in cyberbullying. Communication Monographs, 83(1), 94–119. https://doi.org/10.1080/03637751.2015.1044256
Cengiz, C., Aydoğan, M., & Erduran, M. M. (2022). Investigation of bullying and cyberbullying behaviors of different branches in terms of some variables. Spormetre Beden Eğitimi ve Spor Bilimleri Dergisi, 20(2), 168–181. https://doi.org/10.33689/spormetre.1165347
DeSmet, A., Bastiaensens, S., Van Cleemput, K., Poels, K., Vandebosch, H., Cardon, G., & De Bourdeaudhuij, I. (2015). Deciding whether to look after them, to like it, or leave it: A multidimensional analysis of predictors of positive and negative bystander behavior in cyberbullying among adolescents. Computers in Human Behavior, 57, 398–415. https://doi.org/10.1016/j.chb.2015.12.051

DeSmet, A., Bastiaensens, S., Van Cleemput, K., Poels, K., Vandebosch, H., Deboutte, G., Herrewijn, L., Malliet, S., Pabian, S., Van Broeckhoven, F., De Troyer, O., Deglorie, G., Van Hoecke, S., Samyn, K., & De Bourdeaudhuij, I. (2017). The efficacy of the Friendly Attac serious digital game to promote prosocial bystander behavior in cyberbullying among young adolescents: A cluster-randomized controlled trial. Computers in Human Behavior, 78, 336–347. https://doi.org/10.1016/j.chb.2017.10.011
DeSmet, A., De Bourdeaudhuij, I., Walrave, M., & Vandebosch, H. (2019). Associations between bystander reactions to cyberbullying and victims’ emotional experiences and mental health. Cyberpsychology, Behavior, and Social Networking, 22(10), 648–656. https://doi.org/10.1089/cyber.2019.0031
Dönmez, O., & Akbulut, Y. (2016). Siber zorbalık çalışmalarında sosyal beğenirlik etmeni. Eğitim Teknolojisi Kuram ve Uygulama, 6(2), 1–17. https://doi.org/10.17943/etku.19033
Efe, Y. S., Erdem, E., & Vural, B. (2021). Cyberbullying and internet addiction in high school students. Bağımlılık Dergisi, 22(4), 465–473. https://doi.org/10.51982/bagimli.936930
Erdoğan, E. (2021). Digital literacy and cyberbullying: A correlational survey of secondary school students. International Journal of Field Education, 7(2), 61–76.
Erreygers, S., Pabian, S., Vandebosch, H., & Baillien, E. (2016). Helping behavior among adolescent bystanders of cyberbullying: The role of impulsivity. Learning and Individual Differences, 48, 61–67. https://doi.org/10.1016/j.lindif.2016.03.003
Fabris, M., Longobardi, C., Morese, R., & Marengo, D. (2022). Exploring multivariate profiles of psychological distress and empathy in early adolescent victims, bullies, and bystanders involved in cyberbullying episodes. International Journal of Environmental Research and Public Health, 19(16), 9871. https://doi.org/10.3390/ijerph19169871
González-Calatayud, V., & Espinosa, M. P. P. (2021). Role-based cyberbullying situations: Cybervictims, cyberaggressors and cyberbystanders. International Journal of Environmental Research and Public Health, 18(16), 8669. https://doi.org/10.3390/ijerph18168669
Gökbulut, B., & Akbaş, C. (2023). Ortaokul öğrencilerinin siber zorbalık düzeylerinin incelenmesi. e-International Journal of Educational Research, 14(5), 109–127. https://doi.org/10.19160/e-ijer.1336942
Gürkan, H., Atabay, E., & Gezgin, D. M. (2022). Lise öğrencileri arasında dijital şiddet: Siber zorbalık, akıllı telefon bağımlılığı ve medya okuryazarlık arasındaki ilişki. Trakya Eğitim Dergisi, 12(3), 1799–1820. https://doi.org/10.24315/tred.1115385
Hu, Y., Zhang, T., Shi, H., & Fan, C. (2023). Empathy and bystander helping behavior in cyberbullying among adolescents: The mediating role of internet moral judgment and the moderating role of internet self-efficacy. Frontiers in Psychology, 14, 1196571. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2023.1196571
Karanfiloğlu, M., & Sağlam, M. (2023). Medya okuryazarlığı, doğruluk kontrolü ve siber zorbalık: Bilgi doğrulama yöntemleri. Gümüşhane Üniversitesi İletişim Fakültesi Elektronik Dergisi, 11(1), 305–337. https://doi.org/10.19145/e-gifder.1189656
Kaygısız, E. G. (2020). Şiddetin e-hali: Siber zorbalık. TİHEK Akademik Dergi, 4(5), 161–174.
Keleş, A., & Tagay, Ö. (2025). Ergenlerin siber zorbalık düzeylerinin incelenmesi. Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 73, 734–757. https://doi.org/10.21764/maeuefd.1543367
Lloret-Irles, D., Cabrera-Perona, V., Tirado-González, S., & Segura-Heras, J. V. (2022). Cyberbullying: Common predictors to cyber-victimisation and bystanding. International Journal of Environmental Research and Public Health, 19(23), 15750. https://doi.org/10.3390/ijerph192315750
Macaulay, P. J. R., Boulton, M. J., & Betts, L. R. (2018). Comparing early adolescents’ positive bystander responses to cyberbullying and traditional bullying: The impact of severity and gender. Journal of Technology in Behavioral Science, 4(3), 253–261. https://doi.org/10.1007/s41347-018-0082-2
Moxey, N., & Bussey, K. (2019). Styles of bystander intervention in cyberbullying incidents. International Journal of Bullying Prevention, 2(1), 6–15. https://doi.org/10.1007/s42380-019-00039-1
Obermaier, M., Fawzi, N., & Koch, T. (2014). Bystanding or standing by? How the number of bystanders affects the intention to intervene in cyberbullying. New Media & Society, 18(8), 1491–1507. https://doi.org/10.1177/1461444814563519
Olenik-Shemesh, D., Heiman, T., & Eden, S. (2015). Bystanders’ behavior in cyberbullying episodes. Journal of Interpersonal Violence, 32(1), 23–48. https://doi.org/10.1177/0886260515585531
Özdemir, E. Z., & Bektaş, M. (2021). Siber zorbalık üçgeni ölçeği: Geçerlilik ve güvenirlik çalışması. Sakarya Medical Journal, 11(3), 583–592. https://doi.org/10.31832/smj.823355
Özer, N., & Şad, S. N. (2021). Lise öğrencilerinde siber zorbalık, siber mağduriyet ve okul tükenmişliği. Millî Eğitim Dergisi, 50(229), 393–417.
Pabian, S., Vandebosch, H., Poels, K., Van Cleemput, K., & Bastiaensens, S. (2016). Exposure to cyberbullying as a bystander: An investigation of desensitization effects among early adolescents. Computers in Human Behavior, 62, 480–487. https://doi.org/10.1016/j.chb.2016.04.022
Polanco-Levicán, K., & Salvo-Garrido, S. (2021). Bystander roles in cyberbullying: A mini-review of who, how many, and why. Frontiers in Psychology, 12, 676787. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2021.676787
Polat, Z. D., & Bayraktar, S. (2016). Ergenlerde siber zorbalık ve siber mağduriyet ile ilişkili değişkenlerin incelenmesi. Mediterranean Journal of Humanities, 6(1), 115–132. https://doi.org/10.13114/mjh.2016119293
Salı, J. B., Başak, B. E., & Akca, E. B. (2015). Cyberbullying among middle school students in Turkey. Anadolu Journal of Educational Sciences International, 5(2), 109–130. https://doi.org/10.18039/ajesi.59645
Semerci, A. (2017). Investigating the effects of personality traits on cyberbullying. Pegem Journal of Education and Instruction, 7(2), 211–230. https://doi.org/10.14527/pegegog.2017.008
Sipahi, E. (2020). Ortaokul öğrencilerinin siber zorbalık eğilimlerinin örgütsel yabancılaşma algılarına etkilerinin incelenmesi: Ankara ili örneği. Adıyaman Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 34, 328–351. https://doi.org/10.14520/adyusbd.573415
Van Cleemput, K., Vandebosch, H., & Pabian, S. (2024). Personal characteristics and contextual factors that determine “helping,” “joining in,” and “doing nothing” when witnessing cyberbullying. Aggressive Behavior, 40(5), 383–396. https://doi.org/10.1002/ab.21534
Zhu, C., Huang, S., Evans, R., & Zhang, W. (2021). Cyberbullying among adolescents and children: A comprehensive review of the global situation, risk factors, and preventive measures. Frontiers in Public Health, 9, 634909. https://doi.org/10.3389/fpubh.2021.634909 “

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Danışmanlık, Refah ve Toplum Hizmetleri , Sosyal Hizmetler (Diğer)

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Banu İlayda Yarpuz ^*
0009-0003-4843-0659
Türkiye

Mehmet Zafer Danış
0000-0001-6214-2643
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

28 Kasım 2025

Gönderilme Tarihi

12 Ağustos 2025

Kabul Tarihi

10 Ekim 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2025 Cilt: 49 Sayı: 3

IZ

https://izlik.org/JA38WH58TM

Kaynak Göster

RIS / Bibtex

APA

Yarpuz, B. İ., & Danış, M. Z. (2025). SİBER ZORBALIK ÜÇGENİNDE SEYİRCİNİN ROLÜ: ÜNİVERSİTE ÖĞRENCİLERİ ÜZERİNE BİR ARAŞTIRMA. Cumhuriyet Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Sosyal Bilimler Dergisi, 49(3), 287-296. https://izlik.org/JA38WH58TM