Araştırma Makalesi
PDF EndNote BibTex RIS Kaynak Göster

MUHAMMED VAHYÎ EFENDİ’NİN GÖZDEN KAÇMIŞ BİR MANZÛMESİ: SÜNBÜLİYYE SİLSİLE-NÂMESİ

Yıl 2022, Cilt 46, Sayı 1, 123 - 138, 16.06.2022

Öz

Zincir, zincirleme olan şey; art arda meydâna gelen şeylerin meydâna getirdiği sıra; soysop, ocak; meşhur bir kimsenin silsilesini gösteren cetvel, vs. anlamlarına gelen Arapça, “silsile” kelimesi ile Farşça, “mektup, yazı, kitap” anlamına gelen “nâme” kelimelerinden türemiş bir terim olan silsile-nâme, tasavvufî bir terim olarak ise; “bir mürşidi tarîkat pîrine, oradan da Hz. Peygamber (as)’a müteselsilin ulaştıran şahıslar zinciri.” anlamına gelmektedir. İslam kültüründe, ilk olarak hadis, tefsir ve fıkıh gibi İslâmî ilimlerde bir rivayet zinciri zorunluluğu sonucu ortaya çıkan silsile-nâmeler, XIII. yüzyıldan sonra teşekkül etmeye başlayan tarikatların silsilelerini kesintisiz bir şekilde Hz. Peygamber’e bağlandığını göstermesi bakımından da önem arz etmektedir. Edebiyatımızda manzum, mensur veya manzum-mensur olmak üzere üç şekilde kaleme alınan silsile-nâmeler, muhteva bakımında da hattat, halife, padişah, peygamber ve münhasıran tarikat silsilelerini konu edinmiştir. Bunlardan biri de İstanbul Büyükşehir Belediyesi Atatürk Kitaplığı, Osman Ergin Yazmaları Bölümü, 342 numaralı mecmuada yer alan Vahyî mahlaslı şairin silsile-nâmesidir. Şekil bakımından mesnevi, tür bakımından silsile-nâme özelliği taşıyan bu manzume muhteva bakımından da Sünbüliyye Tarikatı’nın silsilesini vermektedir. Muhammed Vahyî’nin dîvânı üzerinde yapılan yüksek lisans ve doktora tezi çalışmalarında bu manzumenin yer almadığını görülmüş ve literatür taraması sonucunda da Vahyî Efendi’nin böyle bir manzumesi olduğuna dair herhangi bir bilgiye rastlanmamıştır. Sadece Suat Donuk’un “Seyyid Ahmed Cezbî’nin Câmiü’s-Silsile Adlı Silsile-nâmesi” isimli makalesinde bahsedilmiştir. Bunun üzerine metinle ilgili daha önce verilen eksik bilgiler tamamlanıp, hatalar giderilerek transkripsiyonlu çevirisi sunulmaya çalışılmıştır. Bu çalışmada önce silsile ve silsile-nâme kavramları üzerinde durulmuş, manzum silsile-nâmeler ele alınmış ve Halvetiyye Tarikatı’nın Sünbüliyye kolu ile Muhammed Vahyî Efendi’nin hayatı ve eserleri hakkında kısaca bilgi verildikten sonra kütüphane kaydı “Silsilename-i Sünbüliye/Vahyî Mehmed Efendi (ö. 1130 H.)” olan eserin Muhammed Vahyî Efendi’ye ait olup olmadığı tespit edilip, ardından çalışmanın asıl konusu olan “Silsile-nâme-i Sünbüliyye Eş-Şeyḫ Muḥammed Vaḥyî vü Ḳuddise Sırrıhu” başlıklı mesnevi şekil ve muhteva açısından incelenmiş, transkripsiyonlu çeviri metni sunulmuştur.

Kaynakça

  • Aşkar, M. (1999). Bir Türk Tarikatı Olarak Halvetiyye’nin Tarihî Gelişimi ve Halvetiyye Silsilesinin Tahlili, Ankara Üniversitesi İlâhiyat Fakültesi Dergisi, c. XXIX.
  • Ceyhan, S. (2018). HALVETİYYE. S. CEYHAN (Ed.), TÜRKIYE'DE TARIKATLAR: TARIH VE KÜLTÜR (s. 695-780). Ankara: İSAM Yay.
  • Devellioğlu, F.(2010).OSMANLICA-TÜRKÇE ANSİKLOPEDİK LÛGAT. Ankara: Aydın Kitabevi Yay.
  • Donuk, S. (2020). Türk Edebiyatında Silsilenâme ve Seyyid Ahmed Cezbî'nin Câmi'u's Silsile Adlı Silsilenâmesi. Journal of Turkish Language and Literature, 6(1), 17-36.
  • Kanar, M. (2019). Farsça-Türkçe Sözlük. İstanbul: SAY.
  • Kiremitçi, F. (2015). Nakşî Sâdâtının Manzum Menâkıb ve Şemâili: Mustafa Fevzi Efendi'nin "Hilye-i Sâdât" Adlı Mesnevisi. Turkish Studies, 10(16), 876-896.
  • Özköse, K. (2015). Tasavvuf El Kitabı. Ankara: Grafiker.
  • Sukan, M.(2005). Seyyid Mehmed Vahyî Dîvânı'nın Bilimsel Yayını İle Eserin Şekil ve Muhteva Bakımından İncelenilmesi, (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi), Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
  • Taş, H. (2004). Vahyî Divânı ve İncelemesi (Yayınlanmamış Doktora Tezi), İstanbul Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
  • Tosun, N.(2022) TDV İslâm Ansiklopedisi. Retrieved from https://islamansiklopedisi.org.tr/silsile, 15.04.2022.
  • Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü, "Vahyî", Retrieved from http://teis.yesevi.edu.tr/arama, 27.04.2022.
  • Usta, M. (2006). Tabibzâde Mehmed Şükrî Efendi ve Silsile-nâme-i Sûfiyye İsimli Eseri. (Yayımlanmamış Yüksek Lisans), Marmara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
  • Velikahyaoğlu, D. N. (1999). SÜNBÜLİYYE TARİKATI VE KOCA MUSTAFA PAŞA KÜLLİYESİ. İstanbul: Çağrı Yayınları.
  • Yayla, H. TASAVVUF VE ÖTESİ: Mezhepler ve Tarikatlar. Ankara: Tarcan Matbaası.
  • Yılmaz, H. K. (2020). ANA HATLARIYLA TASAVVUF VE TARÎKATLAR. İstanbul: ENSAR.
  • Yılmaz, N. (2007). OSMANLI TOPLUMUNDA TASAVVUF; Sûfîler, Devlet ve Ulemâ. İstanbul: Osmanlı Araştırmaları Vakfı.
  • Yılmaz, Ö. (2017). Geçmişten Günümüze Tasavvuf ve Tarikatlar. Ankara: Akçağ.
  • Yücel, A. (2021). HADİS TARİHİ. İstanbul: İFAV.

Ayrıntılar

Birincil Dil Türkçe
Konular Sosyal
Bölüm Articles
Yazarlar

Hatice TÜFEKCİ> (Sorumlu Yazar)
Bir kuruma bağlı değildir
0000-0001-7206-9937
Türkiye

Destekleyen Kurum Sivas Cumhuriyet Üniversitesi
Yayımlanma Tarihi 16 Haziran 2022
Yayınlandığı Sayı Yıl 2022, Cilt 46, Sayı 1

Kaynak Göster

Bibtex @araştırma makalesi { cumusosbil1123795, journal = {Cumhuriyet Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Sosyal Bilimler Dergisi}, eissn = {1305-5143}, address = {}, publisher = {Sivas Cumhuriyet Üniversitesi}, year = {2022}, volume = {46}, number = {1}, pages = {123 - 138}, title = {MUHAMMED VAHYÎ EFENDİ’NİN GÖZDEN KAÇMIŞ BİR MANZÛMESİ: SÜNBÜLİYYE SİLSİLE-NÂMESİ}, key = {cite}, author = {Tüfekci, Hatice} }
APA Tüfekci, H. (2022). MUHAMMED VAHYÎ EFENDİ’NİN GÖZDEN KAÇMIŞ BİR MANZÛMESİ: SÜNBÜLİYYE SİLSİLE-NÂMESİ . Cumhuriyet Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Sosyal Bilimler Dergisi , 46 (1) , 123-138 . Retrieved from http://cujos.cumhuriyet.edu.tr/tr/pub/issue/70333/1123795
MLA Tüfekci, H. "MUHAMMED VAHYÎ EFENDİ’NİN GÖZDEN KAÇMIŞ BİR MANZÛMESİ: SÜNBÜLİYYE SİLSİLE-NÂMESİ" . Cumhuriyet Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Sosyal Bilimler Dergisi 46 (2022 ): 123-138 <http://cujos.cumhuriyet.edu.tr/tr/pub/issue/70333/1123795>
Chicago Tüfekci, H. "MUHAMMED VAHYÎ EFENDİ’NİN GÖZDEN KAÇMIŞ BİR MANZÛMESİ: SÜNBÜLİYYE SİLSİLE-NÂMESİ". Cumhuriyet Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Sosyal Bilimler Dergisi 46 (2022 ): 123-138
RIS TY - JOUR T1 - MUHAMMED VAHYÎ EFENDİ’NİN GÖZDEN KAÇMIŞ BİR MANZÛMESİ: SÜNBÜLİYYE SİLSİLE-NÂMESİ AU - HaticeTüfekci Y1 - 2022 PY - 2022 N1 - DO - T2 - Cumhuriyet Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Sosyal Bilimler Dergisi JF - Journal JO - JOR SP - 123 EP - 138 VL - 46 IS - 1 SN - -1305-5143 M3 - UR - Y2 - 2022 ER -
EndNote %0 Cumhuriyet Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Sosyal Bilimler Dergisi MUHAMMED VAHYÎ EFENDİ’NİN GÖZDEN KAÇMIŞ BİR MANZÛMESİ: SÜNBÜLİYYE SİLSİLE-NÂMESİ %A Hatice Tüfekci %T MUHAMMED VAHYÎ EFENDİ’NİN GÖZDEN KAÇMIŞ BİR MANZÛMESİ: SÜNBÜLİYYE SİLSİLE-NÂMESİ %D 2022 %J Cumhuriyet Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Sosyal Bilimler Dergisi %P -1305-5143 %V 46 %N 1 %R %U
ISNAD Tüfekci, Hatice . "MUHAMMED VAHYÎ EFENDİ’NİN GÖZDEN KAÇMIŞ BİR MANZÛMESİ: SÜNBÜLİYYE SİLSİLE-NÂMESİ". Cumhuriyet Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Sosyal Bilimler Dergisi 46 / 1 (Haziran 2022): 123-138 .
AMA Tüfekci H. MUHAMMED VAHYÎ EFENDİ’NİN GÖZDEN KAÇMIŞ BİR MANZÛMESİ: SÜNBÜLİYYE SİLSİLE-NÂMESİ. CUJOSS. 2022; 46(1): 123-138.
Vancouver Tüfekci H. MUHAMMED VAHYÎ EFENDİ’NİN GÖZDEN KAÇMIŞ BİR MANZÛMESİ: SÜNBÜLİYYE SİLSİLE-NÂMESİ. Cumhuriyet Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Sosyal Bilimler Dergisi. 2022; 46(1): 123-138.
IEEE H. Tüfekci , "MUHAMMED VAHYÎ EFENDİ’NİN GÖZDEN KAÇMIŞ BİR MANZÛMESİ: SÜNBÜLİYYE SİLSİLE-NÂMESİ", Cumhuriyet Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Sosyal Bilimler Dergisi, c. 46, sayı. 1, ss. 123-138, Haz. 2022