TÜRKİYE'DE ENGELLİ İSTİHDAMINA İLİŞKİN TEZLERİN BİBLİYOMETRİK ANALİZİ (1991-2024)

This study examined theses on employment of people with disabilities (PWD) conducted in Türkiye. In this study, all terms referring to "employment of PWD" were scanned in the YÖKTEZ database. When the studies unrelated to the employment of PWD and were determined to be repetitive were excluded, 84 theses were ultimately included. This study used bibliometric analysis, and the theses were evaluated according to 10 different variables. Most theses on employment of PWD (%83) were conducted by researchers at the master's level. Almost all theses (%94) were written in Turkish. There has been a significant increase in theses on employment of PWD since 2017. More than half of the theses were written after 2017. Almost half of the theses (%43) were in the range of 100-150 pages. The qualitative review method was preferred the most (%69). Most thesis studies on the employment of PWD (%8) were conducted at Gazi University. The most theses (%67) were conducted at the Institute of Social Sciences. Most theses (%20) were conducted in the Department of Labor Economics and Industrial Relations. Similarly, Labor Economics and Industrial Relations were selected as the most preferred subject area (%22). Studies mostly (%32) aim to research the employment policies of PWD. As a result of this study, it was determined that the employment of PWD has been the subject of more thesis studies in recent years, but studies on the empowerment of PWD in employment and the change of negative attitudes towards PWD in society have remained limited.

Bu araştırmada Türkiye'de gerçekleştirilmiş olan engelli istihdamına ilişkin tezler incelenmiştir. Bu çalışmada "engelli istihdamı" ifadesine eş anlamlı olarak günümüze kadar kullanılmış terimlerin YÖKTEZ veri tabanı içerisinde taratılması sağlanmıştır. Engelli istihdamı konusu ile ilişkili olmayan ve tekrarladığı tespit edilen çalışmalar hariç tutulduğunda sonuç olarak 84 tez bu çalışma kapsamında ele alınmıştır. Bu araştırmada bibliyometrik analiz kullanılmış ve tezlerin 10 farklı değişkene göre değerlendirilmesi sağlanmıştır. Engelli istihdamı konusundaki tezler en fazla (%83) yüksek lisans düzeyindeki araştırmacılar tarafından gerçekleştirilmiştir. Tezlerin tamamına yakını (%94) Türkçe dilinde yazılmıştır. 1991 yılından itibaren yazılmaya başlandığı saptanan engelli istihdamı konulu tezlerin sayısında 2017 yılından itibaren önemli bir artış gerçekleşmiştir. Tezlerin yarısından fazlası 2017 yılından sonra yazılmıştır. Tezlerin yarıya yakını (%43) 100-150 sayfa aralığında yığılmıştır. Tezlerden en fazla (%69) nitel inceleme yöntemi tercih edilmiştir. Engelli istihdamı konusundaki en fazla tez çalışması (%8) Gazi Üniversitesi bünyesinde yürütülmüştür. En çok tez (%67) Sosyal Bilimler Enstitüsünde gerçekleştirilmiştir. Tezler çoğunlukla (%20) Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri Ana Bilim Dalında yapılmıştır. Konu olarak da aynı şekilde en fazla (%22) Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri konusu tercih edilmiştir. Engelli istihdamı konulu çalışmalar çoğunlukla (%32) engelli istihdamı politikalarını araştırma hedefindedir. Bu çalışmanın sonucu olarak engelli istihdamı konusunun son yıllarda daha fazla tez çalışmasına konu olduğu saptanmış fakat istihdamda engelli bireylerin güçlendirilmesi ve toplumda engelli bireylere yönelik olan olumsuz tutumların değişimine yönelik çalışmaların sınırlı düzeyde kaldığı belirlenmiştir.