Kimliğe Teorik Yaklaşımlar

Kimlik günümüzde başta Sosyoloji olmak üzere diğer sosyal bilimlerde de geçmişten günümüze kadar hala önemini koruyan bir konudur. Özellikle sınırların belirsizleştiği günümüz dünyasında kimliklere yapılan vurgu ırkçılığı barındırmak ve beslemek yerine daha çok farklılıklarla bir arada yaşamanın nasıl mümkün olabileceği yönündedir. Kendimizin kim olduğu sorusunu cevaplandırmak için başvurduğumuz birer referans mektubu niteliğini taşıyan kimlik nosyonu aynı zamanda kendimizin de başkaları tarafından damgalanmaya/etiketlenmeye de yol açabilecek kadar sancılı bir anlam taşıdığını belirtmek gerekir. Bu makalede kimliğin oluşum düzlemleri ve kimliği açıklayan literatürdeki temel yaklaşımlara yer verilecektir. Ancak literatürdeki teorik yaklaşımlar yeterince özümsendikten sonra eleştirel bir kimlik perspektifi geliştirebilme cesaretine sahip olunacağı düşünülmektedir.

Anahtar Kelimeler: kimlik, yüklenme, kazanma.

Kimlik, günümüzde başta Sosyoloji Bilimi olmak üzere Sosyal Psikoloji, Antropoloji, Tarih, Politik Psikoloji gibi diğer sosyal bilimlerde de geçmişten günümüze kadar hala önemini koruyan bir konu olma özelliğini sürdürmektedir. Özellikle sınırların belirsizleştiği günümüz dünyasında kimliklere yapılan vurgu ırkçılığı barındırmak ve beslemek yerine daha çok farklılıklarla bir arada yaşamanın nasıl mümkün olabileceği yönündedir. Kendimizin kim olduğu sorusunu cevaplandırmak için başvurduğumuz birer referans mektubu niteliğini taşıyan kimlik nosyonu aynı zamanda kendimizin de başkaları tarafından damgalanmaya/etiketlenmeye de yol açabilecek kadar sancılı bir anlam taşıdığını belirtmek gerekir. Fakat bu yazının amacı konuya damgalama ya da damgalanma açısından değil daha çok kimliğe teorik yaklaşımlar ve kimliklerin elde edilmesi (kazanılan ya da yüklenilen roller bütünü) açısından yaklaşılmıştır. Bu nedenle yazıda, kimliğin oluşum düzlemleri (bireysel-etkileşimsel-kurumsal) ve kimliği açıklayan literatürdeki belli başlı temel yaklaşımlara yer verilmiştir. Ancak literatürdeki teorik yaklaşımlar yeterince özümsendikten sonra eleştirel bir kimlik perspektifi geliştirebilme cesaretine sahip olunacağı düşünülmektedir.