OLUMLU SOSYAL DAVRANIŞLAR İLE ÖZERKLİK DESTEĞİ VE PSİKOLOJİK KONTROL ARASINDAKİ İLİŞKİLER
Öz
Bu araştırmada özerkliği destekleyen ve engelleyen ebeveynlik uygulamala-rı olan, sırasıyla, gencin anneden ve babadan algıladığı özerklik desteğinin, anne-baba psikolojik kontrol ebeveynlik uygulamalarının ve temel psikolojik ihtiyaçla-rın tatmininin içsel ve dışsal yolla harekete geçen olumlu sosyal davranışlarla iliş-kisi araştırılmıştır. Araştırmaya yaşları 19-31 arasında değişen (Ort. = 21.90, S = 1.71), toplam 379 üniversite öğrencisi katılmıştır (193 kadın ve 186 erkek). Araştır-mada Psikolojik Kontrol Ölçeği, Özerk İradeyi Destekleme Ölçeği, Psikolojik İhtiyaçların Tatmini Ölçeği ve Olumlu Sosyal Davranış Eğilimi Ölçeği kullanılmıştır. Araştırma sonucunda temel psikolojik ihtiyaçların olumlu sosyal davranışların içselleştirilmesine katkıda bulunduğu; kadınların erkeklere oranla daha fazla içsel olarak motive olan olumlu sosyal davranış sergiledikleri gösterilmiştir. Ayrıca anneden algılanan özerklik desteği azaldıkça ve babadan algılanan psikolojik kontrol arttıkça dışsal olarak motive olma olumlu sosyal davranışların arttığı; kadınlara oranla erkeklerin dışsal olarak motive olan olumlu sosyal davranışları da-ha fazla sergiledikleri görülmüştür.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Aktaş, V. ve Güvenç, G. (2006). Kız ve erkek ergenlerde saldırgan ve olumlu sosyal davranışlar ile yaş, ilişkisel bağlam ve kişiler-arası duyarlılık arasındaki ilişkiler. Hacettepe Üniversitesi Edebi-yat Fakültesi Dergisi, 23 (2), 233-264.
- Aktaş ve Kındap-Tepe (2020). Olumlu Sosyal Davranış Eğilimi Ölçeğinin Psikometrik Özelliklerinin Kendini Belirleme Kuramı Bağlamında İncelenmesi. IBAD Sosyal Bilimler Dergisi (7), 155-166.
- Assor, A., Roth, G., & Deci, E. L. (2004). The emotional costs of parents’ conditional regard: A self-determination theory analysis. Journal of Personality, 72, 47-88.
- Barber, B. K. (1996). Parental psychological control: Revisiting a neglected construct. Child Develop-ment, 67, 3296–3319. doi:10.1111/j.1467-8624.1996.tb01915.x.
- Barber, B. K., & Harmon, E. L. (2002). Violating the self: Parental psychological control of early ado-lescents and adolescents. In B. K. Barber (Ed.), Intrusive parenting: How psychological control af-fects children and adolescents (pp. 15-52). Washington, DC: American Psychological Association Press.
- Barber, B. K., Stolz, H. E., & Olsen, J. A. (2005). Parental support, psychological control, and behavi-oral control: Assessing relevance across time, culture, and method: V. Assessing relevance ac-ross culture: Cross-national replications. Monographs of the Society for Research in Child Develop-ment, 70(4), 58–72. https://doi.org/10.1111/j.1540-5834.2005.00369.x
- Baumeister, R. F., & Leary, M. R. (1995). The Need to Belong: Desire for Interpersonal Attachments as a Fundamental Human Motivation. Psychological Bulletin, 117(3), 497-529.
- Beutel, A. M., & Johnson, M. K. (2004). Gender and prosocial values during adolescence: A research note. Sociological Quarterly, 45, 379-393.
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
-
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yayımlanma Tarihi
22 Aralık 2021
Gönderilme Tarihi
19 Nisan 2021
Kabul Tarihi
24 Haziran 2021
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2021 Cilt: 45 Sayı: 2
APA
Aktaş, V., & Kındap Tepe, Y. (2021). OLUMLU SOSYAL DAVRANIŞLAR İLE ÖZERKLİK DESTEĞİ VE PSİKOLOJİK KONTROL ARASINDAKİ İLİŞKİLER. Cumhuriyet Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Sosyal Bilimler Dergisi, 45(2), 29-48. https://izlik.org/JA88XR33KL
AMA
1.Aktaş V, Kındap Tepe Y. OLUMLU SOSYAL DAVRANIŞLAR İLE ÖZERKLİK DESTEĞİ VE PSİKOLOJİK KONTROL ARASINDAKİ İLİŞKİLER. CUJOSS. 2021;45(2):29-48. https://izlik.org/JA88XR33KL
Chicago
Aktaş, Vezir, ve Yeliz Kındap Tepe. 2021. “OLUMLU SOSYAL DAVRANIŞLAR İLE ÖZERKLİK DESTEĞİ VE PSİKOLOJİK KONTROL ARASINDAKİ İLİŞKİLER”. Cumhuriyet Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Sosyal Bilimler Dergisi 45 (2): 29-48. https://izlik.org/JA88XR33KL.
EndNote
Aktaş V, Kındap Tepe Y (01 Aralık 2021) OLUMLU SOSYAL DAVRANIŞLAR İLE ÖZERKLİK DESTEĞİ VE PSİKOLOJİK KONTROL ARASINDAKİ İLİŞKİLER. Cumhuriyet Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Sosyal Bilimler Dergisi 45 2 29–48.
IEEE
[1]V. Aktaş ve Y. Kındap Tepe, “OLUMLU SOSYAL DAVRANIŞLAR İLE ÖZERKLİK DESTEĞİ VE PSİKOLOJİK KONTROL ARASINDAKİ İLİŞKİLER”, CUJOSS, c. 45, sy 2, ss. 29–48, Ara. 2021, [çevrimiçi]. Erişim adresi: https://izlik.org/JA88XR33KL
ISNAD
Aktaş, Vezir - Kındap Tepe, Yeliz. “OLUMLU SOSYAL DAVRANIŞLAR İLE ÖZERKLİK DESTEĞİ VE PSİKOLOJİK KONTROL ARASINDAKİ İLİŞKİLER”. Cumhuriyet Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Sosyal Bilimler Dergisi 45/2 (01 Aralık 2021): 29-48. https://izlik.org/JA88XR33KL.
JAMA
1.Aktaş V, Kındap Tepe Y. OLUMLU SOSYAL DAVRANIŞLAR İLE ÖZERKLİK DESTEĞİ VE PSİKOLOJİK KONTROL ARASINDAKİ İLİŞKİLER. CUJOSS. 2021;45:29–48.
MLA
Aktaş, Vezir, ve Yeliz Kındap Tepe. “OLUMLU SOSYAL DAVRANIŞLAR İLE ÖZERKLİK DESTEĞİ VE PSİKOLOJİK KONTROL ARASINDAKİ İLİŞKİLER”. Cumhuriyet Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Sosyal Bilimler Dergisi, c. 45, sy 2, Aralık 2021, ss. 29-48, https://izlik.org/JA88XR33KL.
Vancouver
1.Vezir Aktaş, Yeliz Kındap Tepe. OLUMLU SOSYAL DAVRANIŞLAR İLE ÖZERKLİK DESTEĞİ VE PSİKOLOJİK KONTROL ARASINDAKİ İLİŞKİLER. CUJOSS [Internet]. 01 Aralık 2021;45(2):29-48. Erişim adresi: https://izlik.org/JA88XR33KL
