Araştırma Makalesi
PDF EndNote BibTex RIS Kaynak Göster

Yıl 2022, Cilt 46, Sayı 1, 167 - 175, 16.06.2022

Öz

Kaynakça

  • Adıvar, A. A. (1982). Osmanlı Türklerinde İlim. İstanbul: Remzi Kitabevi.
  • Ahmet Rasim (1927). Matbuat Tarihine Medhal İlk Büyük Muharrirlerden Şinasi. İstanbul: Yeni Matbaa.
  • Akün, Ö. F. (1976). La Marseillaise”in Türkçede En eski Manzum Tercümesi. Türk Dili ve Edebiyatı Dergisi. 121-14.
  • Baydar, M. (1968). Hamdullah Suphi Tanrıöver ve Anıları. İstanbul: Menteş Kitabevi.
  • Berkes, N. (1978). Türkiye’de Çağdaşlaşma. İstanbul: Doğu-Batı Yayınları.
  • Beydilli, K. (2013). Yeni Osmanlılar Cemiyeti. İçinde, Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi, 43. İstanbul: Türkiye Diyanet Vakfı. s. 430-433.
  • Ebüzziya Tevfik (1973). Yeni Osmanlılar Tarihi C. 1, İstanbul: Kervan Kitapçılık.
  • Gövsa, İ. A. (1946). Ayetullah Bey. İçinde, Türk Meşhurları Ansiklopedisi, 1. İstanbul: Yedigün Neşriyatı. s. 55. İnal, İ. M. K. (1988). Son Asır Türk Şairleri C 1. İstanbul: Dergâh Yayınları.
  • İmzasız (1993). Buffon Kontu (Georges Louis Leclerc). İçinde, Dictionnaire Larousse Ansiklopedik Sözlük 2. İstanbul: Milliyet Gazetecilik AŞ. s. 440. İmzasız (1288). Rüya. İbret. 50, 1-3.
  • Korkmaz, F. (2016). Yeni Osmanlılar Cemiyeti Kurucularından Mehmed Âyetullah Bey Dönem-İnsan-Eser. Ankara: Detay Yayınları.
  • Mengi, M. (1977). Kıyafetnameler Üzerine. Türk Dil Kurumu Araştırmaları Yıllığı Belleten, 25, 299-309.
  • Mengi, M. (2002). Kıyafetname. İçinde Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi 25. İstanbul: Türkiye Diyanet Vakfı Yayınları. s. 513,514.
  • Moralı, S. S. (1969). Ayetullah Bey ve Yeni Osmanlılar Cemiyeti. Hayat Tarih Mecmuası, 2 (12), 31-34.
  • Samipaşazade Hasan Bey (1341). Ayetullah Bey ve Yeni Osmanlılar. Havadis-i Hukukiye ve Tarihiye, 2, 2-6.
  • Tayşi, M. S. (1980). Kıyafet İlmi ve Seyyid Lokman Çelebi’nin Kıyafetnamesi. İslâm Medeniyeti Dergisi, 4(38), 91-92.
  • Yüksel, S. (2021). Hakayıku’l-Vekayi Gazetesi ve Son Pişmanlık Mukaddimesi’ne Zemin Hazırlayan Tartışma. Edebî Eleştiri Dergisi, “Takvim-i Vekayi’den 1928 Yılına Süreli Yayınlar ve Edebiyat” Özel Sayısı, 1-19.

“YENİ OSMANLI” MEHMET AYETULLAH BEY’İN BİLİNMEYEN İKİ ESERİ: TARİH-İ TABİİ TERCÜMESİ VE KIYAFETNAME

Yıl 2022, Cilt 46, Sayı 1, 167 - 175, 16.06.2022

Öz

Yeni Osmanlılar, Osmanlı İmparatorluğu’nun Batılılaşması sürecinin önemli aktörlerindendir. Mehmet Ayetullah Bey bu topluluğun dikkat çeken bir ismidir. Bu makalede Mehmet Ayetulah’ın bugüne kadar bilinmeyen iki eseri tanıtılacaktır. Tarih-i Tabii tercümesi ve Kıyafetname isimli bu eserler Hakayıku’l-Vekayi’nin sütunlarında tefrika edilmeye başlanmış fakat tamamlanamamış ve kitap olarak neşredilmemiştir. Ayetullah Bey, Georges Louis Leclerc de Buffon’un Histoire Naturelle isimli eserini tercümeye başlamış fakat yarım bırakmıştır. Tercümenin tefrikasına başlandığı günlerde Ayetullah Bey’in görev değişikliği yapmak zorunda kalması bu yarım kalışın sebebi olabilir. Eserin felsefi muhtevası da mütercimin problemlerle karşılaşması ve tercümeyi tamamlayamaması sonucunu doğurmuş olabilir. Ayetullah Bey, Kıyafetname’sine kâinat, kâinattaki varlıklar, insanın kâinattaki yeri, ruh ve beden birlikteliği gibi felsefi konularla başlamıştır. Diğer kıyafetnamelerin temel meselesi olan kıyafet-i insaniyeyi çok kısa geçmiş ve kıyafet-i milliye başlığı atarak millet merkezli genellemeye gitmiştir. Ayetullah Bey’in, Kıyafetname’si bu yönüyle diğer kıyafetnamelerden farklıdır. Mehmet Ayetullah’ın kıyafet-i milliye düşüncesiyle hareket etmesini onun siyasi kimliği ile açıklamak ve XIX. yüzyılın ikinci yarısında belirgin hâle gelen milliyetçilik düşüncesinin bir sonucu olarak düşünmek gerekir. Ayetullah Bey’in Tedmür Harabeleri ve Rüya isimli eserleri de yayımlanmadan önce Hakayıku’l-Vekayi gazetesinde tefrika edilmiştir.

Kaynakça

  • Adıvar, A. A. (1982). Osmanlı Türklerinde İlim. İstanbul: Remzi Kitabevi.
  • Ahmet Rasim (1927). Matbuat Tarihine Medhal İlk Büyük Muharrirlerden Şinasi. İstanbul: Yeni Matbaa.
  • Akün, Ö. F. (1976). La Marseillaise”in Türkçede En eski Manzum Tercümesi. Türk Dili ve Edebiyatı Dergisi. 121-14.
  • Baydar, M. (1968). Hamdullah Suphi Tanrıöver ve Anıları. İstanbul: Menteş Kitabevi.
  • Berkes, N. (1978). Türkiye’de Çağdaşlaşma. İstanbul: Doğu-Batı Yayınları.
  • Beydilli, K. (2013). Yeni Osmanlılar Cemiyeti. İçinde, Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi, 43. İstanbul: Türkiye Diyanet Vakfı. s. 430-433.
  • Ebüzziya Tevfik (1973). Yeni Osmanlılar Tarihi C. 1, İstanbul: Kervan Kitapçılık.
  • Gövsa, İ. A. (1946). Ayetullah Bey. İçinde, Türk Meşhurları Ansiklopedisi, 1. İstanbul: Yedigün Neşriyatı. s. 55. İnal, İ. M. K. (1988). Son Asır Türk Şairleri C 1. İstanbul: Dergâh Yayınları.
  • İmzasız (1993). Buffon Kontu (Georges Louis Leclerc). İçinde, Dictionnaire Larousse Ansiklopedik Sözlük 2. İstanbul: Milliyet Gazetecilik AŞ. s. 440. İmzasız (1288). Rüya. İbret. 50, 1-3.
  • Korkmaz, F. (2016). Yeni Osmanlılar Cemiyeti Kurucularından Mehmed Âyetullah Bey Dönem-İnsan-Eser. Ankara: Detay Yayınları.
  • Mengi, M. (1977). Kıyafetnameler Üzerine. Türk Dil Kurumu Araştırmaları Yıllığı Belleten, 25, 299-309.
  • Mengi, M. (2002). Kıyafetname. İçinde Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi 25. İstanbul: Türkiye Diyanet Vakfı Yayınları. s. 513,514.
  • Moralı, S. S. (1969). Ayetullah Bey ve Yeni Osmanlılar Cemiyeti. Hayat Tarih Mecmuası, 2 (12), 31-34.
  • Samipaşazade Hasan Bey (1341). Ayetullah Bey ve Yeni Osmanlılar. Havadis-i Hukukiye ve Tarihiye, 2, 2-6.
  • Tayşi, M. S. (1980). Kıyafet İlmi ve Seyyid Lokman Çelebi’nin Kıyafetnamesi. İslâm Medeniyeti Dergisi, 4(38), 91-92.
  • Yüksel, S. (2021). Hakayıku’l-Vekayi Gazetesi ve Son Pişmanlık Mukaddimesi’ne Zemin Hazırlayan Tartışma. Edebî Eleştiri Dergisi, “Takvim-i Vekayi’den 1928 Yılına Süreli Yayınlar ve Edebiyat” Özel Sayısı, 1-19.

Ayrıntılar

Birincil Dil Türkçe
Konular Sosyal
Bölüm Articles
Yazarlar

Süheyla YÜKSEL> (Sorumlu Yazar)
SİVAS CUMHURİYET ÜNİVERSİTESİ
0000-0001-7513-9179
Türkiye

Yayımlanma Tarihi 16 Haziran 2022
Yayınlandığı Sayı Yıl 2022, Cilt 46, Sayı 1

Kaynak Göster

Bibtex @araştırma makalesi { cumusosbil1104553, journal = {Cumhuriyet Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Sosyal Bilimler Dergisi}, eissn = {1305-5143}, address = {}, publisher = {Sivas Cumhuriyet Üniversitesi}, year = {2022}, volume = {46}, number = {1}, pages = {167 - 175}, title = {“YENİ OSMANLI” MEHMET AYETULLAH BEY’İN BİLİNMEYEN İKİ ESERİ: TARİH-İ TABİİ TERCÜMESİ VE KIYAFETNAME}, key = {cite}, author = {Yüksel, Süheyla} }
APA Yüksel, S. (2022). “YENİ OSMANLI” MEHMET AYETULLAH BEY’İN BİLİNMEYEN İKİ ESERİ: TARİH-İ TABİİ TERCÜMESİ VE KIYAFETNAME . Cumhuriyet Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Sosyal Bilimler Dergisi , 46 (1) , 167-175 . Retrieved from http://cujos.cumhuriyet.edu.tr/tr/pub/issue/70333/1104553
MLA Yüksel, S. "“YENİ OSMANLI” MEHMET AYETULLAH BEY’İN BİLİNMEYEN İKİ ESERİ: TARİH-İ TABİİ TERCÜMESİ VE KIYAFETNAME" . Cumhuriyet Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Sosyal Bilimler Dergisi 46 (2022 ): 167-175 <http://cujos.cumhuriyet.edu.tr/tr/pub/issue/70333/1104553>
Chicago Yüksel, S. "“YENİ OSMANLI” MEHMET AYETULLAH BEY’İN BİLİNMEYEN İKİ ESERİ: TARİH-İ TABİİ TERCÜMESİ VE KIYAFETNAME". Cumhuriyet Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Sosyal Bilimler Dergisi 46 (2022 ): 167-175
RIS TY - JOUR T1 - “YENİ OSMANLI” MEHMET AYETULLAH BEY’İN BİLİNMEYEN İKİ ESERİ: TARİH-İ TABİİ TERCÜMESİ VE KIYAFETNAME AU - SüheylaYüksel Y1 - 2022 PY - 2022 N1 - DO - T2 - Cumhuriyet Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Sosyal Bilimler Dergisi JF - Journal JO - JOR SP - 167 EP - 175 VL - 46 IS - 1 SN - -1305-5143 M3 - UR - Y2 - 2022 ER -
EndNote %0 Cumhuriyet Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Sosyal Bilimler Dergisi “YENİ OSMANLI” MEHMET AYETULLAH BEY’İN BİLİNMEYEN İKİ ESERİ: TARİH-İ TABİİ TERCÜMESİ VE KIYAFETNAME %A Süheyla Yüksel %T “YENİ OSMANLI” MEHMET AYETULLAH BEY’İN BİLİNMEYEN İKİ ESERİ: TARİH-İ TABİİ TERCÜMESİ VE KIYAFETNAME %D 2022 %J Cumhuriyet Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Sosyal Bilimler Dergisi %P -1305-5143 %V 46 %N 1 %R %U
ISNAD Yüksel, Süheyla . "“YENİ OSMANLI” MEHMET AYETULLAH BEY’İN BİLİNMEYEN İKİ ESERİ: TARİH-İ TABİİ TERCÜMESİ VE KIYAFETNAME". Cumhuriyet Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Sosyal Bilimler Dergisi 46 / 1 (Haziran 2022): 167-175 .
AMA Yüksel S. “YENİ OSMANLI” MEHMET AYETULLAH BEY’İN BİLİNMEYEN İKİ ESERİ: TARİH-İ TABİİ TERCÜMESİ VE KIYAFETNAME. CUJOSS. 2022; 46(1): 167-175.
Vancouver Yüksel S. “YENİ OSMANLI” MEHMET AYETULLAH BEY’İN BİLİNMEYEN İKİ ESERİ: TARİH-İ TABİİ TERCÜMESİ VE KIYAFETNAME. Cumhuriyet Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Sosyal Bilimler Dergisi. 2022; 46(1): 167-175.
IEEE S. Yüksel , "“YENİ OSMANLI” MEHMET AYETULLAH BEY’İN BİLİNMEYEN İKİ ESERİ: TARİH-İ TABİİ TERCÜMESİ VE KIYAFETNAME", Cumhuriyet Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Sosyal Bilimler Dergisi, c. 46, sayı. 1, ss. 167-175, Haz. 2022