PROTO-TÜRKLERDEN GÜNÜMÜZ ERZURUM KIRSALINA UZANAN KÜLTÜREL BİR OLGU OLARAK KEÇİ FİGÜRÜ SEMBOLİZMİ
Öz
Tarihi süreç içerisinde Proto-Türklerin yaşadığı dönemlerden günümüze kadar geçen zaman diliminde Türk kültürü için hayvan figürü önemli bir yer edinmiştir. Bu hayvanlara hem sembolik, hem de mitolojik olarak birçok anlam yüklemiştir. Tüm bunların neticesinde bu hayvan figürlerini, gerek realist bir şekilde gerekse stilize ederek birçok obje üzerinde kullanmış ve hayatının her alanına sokmuştur. Bu hayvanlar arasında yer alan keçi figürü de kültür içerisindeki önemli hayvan motiflerinden biri olmuştur. Hayatını sürdürmesinde önemli bir yere sahip olan bu hayvandan, zaman içerisinde korkmuş, saygı duymuş ve yüceltmiştir. Tüm bunların bir sonucu olarak hem estetik yapısından faydalanmış hem de onun vasıtasıyla korunacağına inanmıştır. Bu özellikleri itibariyle de keçi figürü, Türk sanatı içerisinde önemli bir yer edinmiştir. Mağara duvarlarından seramik kaplara, anıtlarda kullanılan damgalardan çadır payalarına, sözlü edebi eserlerden resim sanatına kadar tüm sanat alanında kullanılmıştır.
Bu çalışmamızda ise her dönemde kullanılmış ve farklı sanat dallarına konu olmuş keçi figürünün, Anadolu kırsalında kullanımı ve barındırdığı sembolik anlamlar, örnekleri ile beraber sunulmuştur.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Büyükçanga, H.Hilal (2006). Anadolu Selçuklu Seramiklerinde Figürlerin Dili ve Resim Eğitimi Açısından İncelenmesi, (Basılmamış Yüksel Lisans Tezi) Selçuk Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Konya.
- Çoruhlu, Y. (2002). Türk Mitolojisinin Ana Hatları, Kabalcı Yayınevi, İstanbul.
- Çoruhlu, Y. (2019a). Türk Sanatında Hayvan Sembolizmi I. Ötüken Yayınları, İstanbul.
- Çoruhlu, Y. (2019b). Türk Sanatında Hayvan Sembolizmi II. Ötüken Yayınları, İstanbul.
- Dalkıran, A. Vd. (2019). Türk Kültüründe Keçinin Yeri ve Mehmet Başbuğ Resimlerindeki Yansımaları, Tarihin Peşinde Uluslararası Tarih ve Sosyal Araştırmalar Dergisi, S.22, s.25-35.
- Demir, N. (2008). Elik Keçisi Efsanesi ve Beşikdüzü, Beşikdüzü Belediyesi, Trabzon.
- Kalafat, Y. (2015). Türk Kültürlü Halkların Halk İnançlarında Geçmişten Günümüze Kişioğlu, Berikan Yayınları, Ankara.
- Kalafat, Y. (2012). Türk Kültürlü Halklarda Mitler, Berikan Yayınları, Ankara.
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
Sanat Sosyolojisi
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yazarlar
Sibel Aktoprak
*
0000-0001-5118-8697
Türkiye
Yayımlanma Tarihi
25 Aralık 2023
Gönderilme Tarihi
21 Eylül 2023
Kabul Tarihi
12 Ekim 2023
Yayımlandığı Sayı
Yıl 1970 Cilt: 47 Sayı: 2
