Araştırma Makalesi
PDF EndNote BibTex RIS Kaynak Göster

ALGILANAN STRES VE DUYGUSAL YEME DAVRANIŞI ARASINDAKİ İLİŞKİDE STRESLE BAŞ ETME TARZLARININ ARACI ROLÜ

Yıl 2022, Cilt 46, Sayı 1, 75 - 83, 16.06.2022

Öz

Bu çalışmanın amacı algılanan stres ve duygusal yeme arasındaki ilişkide stresle baş etme tarzlarının aracı rollerini incelemektir. Araştırmanın örneklemi 355 erkek, 846 kadın olmak üzere toplam 1201 kişiden oluşmaktadır ve katılımcıların yaşları 18 ile 50 arasında değişmektedir (Ort. = 26.38). Katılımcılara çalışmanın amaçları doğrultusunda Demografik Bilgi Formu, Algılanan Stres Ölçeği (ASÖ), Stresle Başa Çıkma Tarzları Ölçeği (SBTÖ) ve Hollanda Yeme Davranışı Anketi (HYDA) verilmiş, anketler kalem-kağıt testlerinin yanı sıra salgın nedeniyle çevrim içi olarak da sunulmuştur. Değişkenler arası ilişkiler Pearson korelasyon analizi ile, cinsiyet karşılaştırmaları bağımsız gruplar t-testi ile, aracılık analizleri ise SPSS PROCESS MACRO eklentisi ile yürütülmüş ve güven aralıkları bootstrap yöntemi ile belirlenmiştir. Araştırma sonucuna göre, algılanan stres duygusal yeme davranışını olumlu yönde yordamaktadır. Ayrıca, stresle baş etme tarzlarından kendine güvenli yaklaşımın, çaresiz yaklaşımın ve boyun eğici yaklaşımın algılanan stres ile duygusal yeme davranışı arasındaki ilişkiye aracılık ettiği bulunmuştur. Araştırmanın sonuçları klinik ortamlarda duygusal yeme davranışı ile çalışırken algılanan stres ve baş etme tarzlarının ele alınmasının önemini vurgulamaktadır.

Kaynakça

  • Arnow, B., Kenardy, J., & Agras, W. S. (1995). The emotional eating scale: The development of a measure to assess coping with negative affect by eating. International Journal of Eating Disorders, 18, 79–90.
  • Baron, R. M., & Kenny, D. A. (1986). The moderator–mediator variable distinction in social psychological research: Conceptual, strategic, and statistical considerations. Journal of personality and social psychology, 51(6), 1173.
  • Bennett, J., Greene, G., & Schwartz-Barcott, D. (2013). Perceptions of emotional eating behavior. A qualitative study of college students. Appetite, 60, 187-192.
  • Blair, A. J., Lewis, V. J., & Booth, D. A. (1990). Does emotional eating interfere with success in attempts at weight control? Appetite, 15, 151–157.
  • Bongers, P., & Jansen, A. (2016). Emotional eating is not what you think it is and emotional eating scales do not measure what you think they measure. Frontiers in Psychology, 7, 1932.
  • Bozan, N., Baş, M., & Aşcı, F. H. (2011). Psychometric properties of Turkish version of Dutch Eating Behaviour Questionnaire (DEBQ). A preliminary results. Appetite, 56, 564-566.
  • Braden, A., Musher-Eizenman, D., Watford, T., & Emley, E. (2018). Eating when depressed, anxious, bored, or happy: Are emotional eating types associated with unique psychological and physical health correlates?. Appetite, 125, 410-417.
  • Canetti, L., Berry, E. M., & Elizur, Y. (2009). Psychosocial predictors of weight loss and psychological adjustment following bariatric surgery and a weight-loss program: The mediating role of emotional eating. International Journal of Eating Disorders, 42(2), 109-117.
  • Clum, G. A., Rice, J. C., Broussard, M., Johnson, C. C., & Webber, L. S. (2014). Associations between depressive symptoms, self-efficacy, eating styles, exercise and body mass index in women. Journal of behavioral medicine, 37(4), 577-586.
  • Cohen, S., Kamarck, T., & Mermelstein, R. (1983). A global measure of perceived stress. Journal of health and social behavior, 385-396.
  • Cohen, S., Kessler, R.C., & Gordon, L.U. (1997). Strategies for measuring stress in studies of psychiatric and physical disorders. In S. Cohen, R.C. Kessler, & L.U. Gordon (Eds), Measuring stress: A guide for health and social scientists (122–148). New York: Oxford University Press.
  • Çelik-Örücü, M., & Demir, A. (2009). Psychometric evaluation of perceived stress scale for Turkish university students. Stress and Health: Journal of the International Society for the Investigation of Stress, 25(1), 103-109.
  • Dohle, S., Hartmann, C., & Keller, C. (2014). Physical activity as a moderator of the association between emotional eating and BMI: evidence from the Swiss food panel. Psychology & Health, 29(9), 1062-1080.
  • Emond, M., Ten Eycke, K., Kosmerly, S., Robinson, A. L., Stillar, A., & Van Blyderveen, S. (2016). The effect of academic stress and attachment stress on stress-eaters and stress-undereaters. Appetite, 100, 210-215.
  • Eskin, M., Harlak, H., Demirkıran, F., & Dereboy, Ç. (2013). The adaptation of the perceived stress scale into Turkish: a reliability and validity analysis. New Symposium Journal, 51 (3), 132-140.
  • Folkman, S., & Lazarus, R.S. (1980). An analysis of coping in a middle-aged community sample. Journal of Health and Social Behavior, 21, 219–239.
  • Folkman, S., & Lazarus, R.S. (1985). If it changes it must be a process: Study of emotion and coping during 3 stages of a college-examination. Journal of Personality and Social Psychology, 48, 150–170.
  • Folkman, S., Lazarus, R. S., Dunkel-Schetter, C., DeLongis, A., & Gruen, R. J. (1986).
  • Dynamics of a stressful encounter: Cognitive appraisal, coping, and encounter outcomes. Journal of Personality and Social Psychology, 50, 992-1003.
  • Folkman, S., Lazarus, R.S., Gruen, R.J., & Delongis, A. (1986). Appraisal, coping, health-status, and psychological symptoms. Journal of Personality and Social Psychology, 50, 571–579.
  • Geliebter, A., & Aversa, A. (2003). Emotional eating in overweight, normal weight, and underweight individuals. Eating behaviors, 3(4), 341-347.
  • Heatherton, T. F., Polivy, J., & Herman, C. P. (1990). Dietary restraint: Some current findings and speculations. Psychology of Addictive Behaviors, 4(2), 100.
  • Heatherton, T. F., & Baumeister, R. F. (1991). Binge eating as escape from self-awareness. Psychological Bulletin, 110(1), 86–108.
  • Kaplan, H. I., & Kaplan, H. S. (1957). The psychosomatic concept of obesity. Journal of Nervous and Mental Disease, 125,181–201.
  • Konttinen, H., Männistö, S., Sarlio-Lähteenkorva, S., Silventoinen, K., & Haukkala, A. (2010). Emotional eating, depressive symptoms and self-reported food consumption. A population-based study. Appetite, 54(3), 473-479.
  • Larsen, J. K., van Strien, T., Eisinga, R., & Engels, R. C. (2006). Gender differences in the association between alexithymia and emotional eating in obese individuals. Journal of psychosomatic research, 60(3), 237-243.
  • Lazarus, R. S. ve Folkman, S. (1984). Stress, appraisal, and coping. New York: Springer Publishing Company.
  • Lazarevich, I., Camacho, M. E. I., del Consuelo Velázquez-Alva, M., & Zepeda, M. Z. (2016). Relationship among obesity, depression, and emotional eating in young adults. Appetite, 107, 639-644.
  • Lindeman, M., & Stark, K. (2001). Emotional eating and eating disorder psychopathology. Eating Disorders, 9(3), 251-259.
  • Macht, M. (2008). How emotions affect eating: A five-way model. Appetite, 50(1), 1-11.
  • Macht, M., Haupt, C., & Ellgring, H. (2005). The perceived function of eating is changed during examination stress: a field study. Eating behaviors, 6(2), 109-112.
  • Macht, M., & Simons, G. (2000). Emotions and eating in everyday life. Appetite, 35, 65–71.
  • Macht, M., Roth, S., & Ellgring, H. (2002). Chocolate eating in healthy men during experimentally induced sadness and joy. Appetite, 39(2), 147-158.
  • Masheb, R. M., & Grilo, C. M. (2006). Emotional overeating and its associations with eating disorder psychopathology among overweight patients with binge eating disorder. International Journal of Eating Disorders, 39(2), 141-146.
  • Meule, A., Reichenberger, J., & Blechert, J. (2018). Development and preliminary validation of the Salzburg Emotional Eating Scale. Frontiers in psychology, 9, 88.
  • Nguyen-Rodriguez, S. T., Unger, J. B., & Spruijt-Metz, D. (2009). Psychological determinants of emotional eating in adolescence. Eating Disorders, 17(3), 211-224.
  • Nguyen-Rodriguez, S. T., Chou, C. P., Unger, J. B., & Spruijt-Metz, D. (2008). BMI as a moderator of perceived stress and emotional eating in adolescents. Eating behaviors, 9(2), 238-246.
  • Oliver, G., Wardle, J., & Gibson, E. L. (2000). Stress and food choice: a laboratory study. Psychosomatic medicine, 62(6), 853-865.
  • Paans, N. P., Gibson-Smith, D., Bot, M., van Strien, T., Brouwer, I. A., Visser, M., & Penninx, B. W. (2019). Depression and eating styles are independently associated with dietary intake. Appetite, 134, 103-110.
  • Preacher, K. J., & Hayes, A. F. (2008). Asymptotic and resampling strategies for assessing and comparing indirect effects in multiple mediator models. Behavior research methods, 40(3), 879-891.
  • Raspopow, K., Matheson, K., Abizaid, A., & Anisman, H. (2013). Unsupportive social interactions influence emotional eating behaviors. The role of coping styles as mediators. Appetite, 62, 143-149.
  • Schachter S. (1968). Obesity and eating: Internal and external cues differentially affect the eating behavior of obese and normal subjects. Science. 161, 751-756.
  • Schuster, R., Hammitt, W.E., & Moore, D. (2006). Stress appraisal and coping response to hassles experienced in outdoor recreation settings. Leisure Sciences, 28, 97–113.
  • Shen, W., Long, L. M., Shih, C. H., & Ludy, M. J. (2020). A humanities-based explanation for the effects of emotional eating and perceived stress on food choice motives during the COVID-19 pandemic. Nutrients, 12(9), 2712.
  • Sims, R., Gordon, S., Garcia, W., Clark, E., Monye, D., Callender, C., & Campbell, A. (2008). Perceived stress and eating behaviors in a community-based sample of African Americans. Eating behaviors, 9(2), 137-142.
  • Spoor, S. T., Bekker, M. H., Van Strien, T., & van Heck, G. L. (2007). Relations between negative affect, coping, and emotional eating. Appetite, 48(3), 368-376.
  • Şahin, N.H., Durak, A.(1995). Stresle Başaçıkma Tarzları Ölçeği: Üniversite Öğrencileri İçin Uyarlanması. Türk Psikoloji Dergisi. 10(34), 56-73.
  • Tabachnick, B. G., & Fidell, L. S. (2013). Using Multivariate Statistics. Pearson.
  • Tan, C. C., & Chow, C. M. (2014). Stress and emotional eating: The mediating role of eating dysregulation. Personality and Individual Differences, 66, 1-4.
  • van Strien, T., Donker, M. H., & Ouwens, M. A. (2016). Is desire to eat in response to positive emotions an ‘obese’eating style: Is Kummerspeck for some people a misnomer?. Appetite, 100, 225-235.
  • van Strien, T., Frijters, Jan, E. R., Bergers, G. P. A., & Defares, P. B. (1986). The Dutch Eating Behavior Questionnaire (DEBQ) for assessment of restrained, emotional, and external eating behavior. International Journal of Eating Disorders, 5(2), 295-315.
  • van Strien, T., Schippers, G. M., & Cox, W. M. (1995). On the relationship between emotional and external eating behavior. Addictive behaviors, 20(5), 585-594.
  • Wallis, D. J., & Hetherington, M. M. (2004). Stress and eating: The effects of ego-threat and cognitive demand on food intake in restrained and emotional eaters. Appetite, 43(1), 39-46.
  • Wang, H., & Li, J. (2017). Positive perfectionism, negative perfectionism, and emotional eating: The mediating role of stress. Eating behaviors, 26, 45-49.
  • Wilson, S. M., Darling, K. E., Fahrenkamp, A. J., D’Auria, A. L., & Sato, A. F. (2015). Predictors of emotional eating during adolescents’ transition to college: Does body mass index moderate the association between stress and emotional eating? Journal of American College Health, 63(3), 163–170. https:// doi. org/ 10. 1080/ 07448 481. 2014. 10033 74
  • Wong, M., & Qian, M. (2016). The role of shame in emotional eating. Eating behaviors, 23, 41-47.
  • Yılmaztürk, N. H., Demir, A., & Çelik-Örücü, M. (2022). The Mediator Role of Emotion-Focused Coping on the Relationship Between Perceived Stress and Emotional Eating. Trends in Psychology, 1-17.
  • Young, DA. (2016). Emotional Eating, Stress, and Coping Styles in Early Adolescence (Doctoral Thesis). Graduate Faculty of Baylor University, US. Available from ProQuest Dissertations & Theses Global. (1834505601).
  • Zhao, X., Lynch Jr, J. G., & Chen, Q. (2010). Reconsidering Baron and Kenny: Myths and truths about mediation analysis. Journal of Consumer Research, 37, 197-206.

Ayrıntılar

Birincil Dil Türkçe
Konular Sosyal
Bölüm Articles
Yazarlar

Feride Özlem ELAGÖZ> (Sorumlu Yazar)
SİVAS CUMHURİYET ÜNİVERSİTESİ
0000-0002-6646-070X
Türkiye


Gaye Zeynep ÇENESİZ>
Van Yüzüncü Yıl
0000-0003-2835-9851
Türkiye

Yayımlanma Tarihi 16 Haziran 2022
Yayınlandığı Sayı Yıl 2022, Cilt 46, Sayı 1

Kaynak Göster

Bibtex @araştırma makalesi { cumusosbil1110065, journal = {Cumhuriyet Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Sosyal Bilimler Dergisi}, eissn = {1305-5143}, address = {}, publisher = {Sivas Cumhuriyet Üniversitesi}, year = {2022}, volume = {46}, number = {1}, pages = {75 - 83}, title = {ALGILANAN STRES VE DUYGUSAL YEME DAVRANIŞI ARASINDAKİ İLİŞKİDE STRESLE BAŞ ETME TARZLARININ ARACI ROLÜ}, key = {cite}, author = {Elagöz, Feride Özlem and Çenesiz, Gaye Zeynep} }
APA Elagöz, F. Ö. & Çenesiz, G. Z. (2022). ALGILANAN STRES VE DUYGUSAL YEME DAVRANIŞI ARASINDAKİ İLİŞKİDE STRESLE BAŞ ETME TARZLARININ ARACI ROLÜ . Cumhuriyet Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Sosyal Bilimler Dergisi , 46 (1) , 75-83 . Retrieved from http://cujos.cumhuriyet.edu.tr/tr/pub/issue/70333/1110065
MLA Elagöz, F. Ö. , Çenesiz, G. Z. "ALGILANAN STRES VE DUYGUSAL YEME DAVRANIŞI ARASINDAKİ İLİŞKİDE STRESLE BAŞ ETME TARZLARININ ARACI ROLÜ" . Cumhuriyet Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Sosyal Bilimler Dergisi 46 (2022 ): 75-83 <http://cujos.cumhuriyet.edu.tr/tr/pub/issue/70333/1110065>
Chicago Elagöz, F. Ö. , Çenesiz, G. Z. "ALGILANAN STRES VE DUYGUSAL YEME DAVRANIŞI ARASINDAKİ İLİŞKİDE STRESLE BAŞ ETME TARZLARININ ARACI ROLÜ". Cumhuriyet Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Sosyal Bilimler Dergisi 46 (2022 ): 75-83
RIS TY - JOUR T1 - ALGILANAN STRES VE DUYGUSAL YEME DAVRANIŞI ARASINDAKİ İLİŞKİDE STRESLE BAŞ ETME TARZLARININ ARACI ROLÜ AU - Feride ÖzlemElagöz, Gaye ZeynepÇenesiz Y1 - 2022 PY - 2022 N1 - DO - T2 - Cumhuriyet Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Sosyal Bilimler Dergisi JF - Journal JO - JOR SP - 75 EP - 83 VL - 46 IS - 1 SN - -1305-5143 M3 - UR - Y2 - 2022 ER -
EndNote %0 Cumhuriyet Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Sosyal Bilimler Dergisi ALGILANAN STRES VE DUYGUSAL YEME DAVRANIŞI ARASINDAKİ İLİŞKİDE STRESLE BAŞ ETME TARZLARININ ARACI ROLÜ %A Feride Özlem Elagöz , Gaye Zeynep Çenesiz %T ALGILANAN STRES VE DUYGUSAL YEME DAVRANIŞI ARASINDAKİ İLİŞKİDE STRESLE BAŞ ETME TARZLARININ ARACI ROLÜ %D 2022 %J Cumhuriyet Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Sosyal Bilimler Dergisi %P -1305-5143 %V 46 %N 1 %R %U
ISNAD Elagöz, Feride Özlem , Çenesiz, Gaye Zeynep . "ALGILANAN STRES VE DUYGUSAL YEME DAVRANIŞI ARASINDAKİ İLİŞKİDE STRESLE BAŞ ETME TARZLARININ ARACI ROLÜ". Cumhuriyet Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Sosyal Bilimler Dergisi 46 / 1 (Haziran 2022): 75-83 .
AMA Elagöz F. Ö. , Çenesiz G. Z. ALGILANAN STRES VE DUYGUSAL YEME DAVRANIŞI ARASINDAKİ İLİŞKİDE STRESLE BAŞ ETME TARZLARININ ARACI ROLÜ. CUJOSS. 2022; 46(1): 75-83.
Vancouver Elagöz F. Ö. , Çenesiz G. Z. ALGILANAN STRES VE DUYGUSAL YEME DAVRANIŞI ARASINDAKİ İLİŞKİDE STRESLE BAŞ ETME TARZLARININ ARACI ROLÜ. Cumhuriyet Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Sosyal Bilimler Dergisi. 2022; 46(1): 75-83.
IEEE F. Ö. Elagöz ve G. Z. Çenesiz , "ALGILANAN STRES VE DUYGUSAL YEME DAVRANIŞI ARASINDAKİ İLİŞKİDE STRESLE BAŞ ETME TARZLARININ ARACI ROLÜ", Cumhuriyet Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Sosyal Bilimler Dergisi, c. 46, sayı. 1, ss. 75-83, Haz. 2022